‘Seçimin kilidi yurtdışı oyları’

Bursa 12 Haziran 2018 21:34
Videoyu Aç ‘Seçimin kilidi yurtdışı oyları’
A
a

2017 referandum sonuçları tahmininde en başarılı firma olan Referans Araştırma Şirketi’nin sahibi Onur Karaduman, yaklaşan 24 Haziran Cumhurbaşkanlığı ve milletvekili seçimleri hakkında gazetemize özel açıklamalarda bulundu. Karaduman, Bursa’daki seçim sonuçlarının kilidini yurtdışı oylarının oluşturacağını söyledi.

Referans Araştırma, 2017 referandumunda sonuçları tahminde en başarılı firma olmuştu. Daha seçim kararı alınmadan önce nisan ayı başında yaptığı kamuoyu araştırmasıyla da hem siyasetle hem de sıcak gündemle ilgili önemli tespitleri kamuoyuyla paylaşmıştı. Yaklaşan seçimleri Referans Araştırma sahibi Onur Karaduman ile konuştuk.
Onur Bey, tabii ki başka zamanlarda da araştırma şirketlerinin önemli çalışmaları oluyor ama seçim gündeminde ilk akla gelen sizler oluyorsunuz. Nasıl görünüyor vaziyet?
Çok teşekkür ederim. Nisan ayı başında yaptığımız araştırma esnasında bir erken seçim açıklaması yapılmamıştı, ama biz firma olarak hazırlıklı olma prensibiyle çalışmamızı yapmıştık. Geçtiğimiz hafta sahadan aldığımız sonuçları mukayese açısından çok kıymetli oldu bu verilerimiz. Çünkü bu seçim birçok ilki yaşattığı için araştırma firmaları açısından çok zorlayıcı oluyor.

Zorlayıcı derken, bu kısmını biraz açar mısınız? Bir de ‘birçok ilki yaşattığı için’ dediniz, ilk kez Cumhurbaşkanlığı Hükümet Sistemi için oy kullanılması dışında ilkler nedir, araştırmalarınızı nasıl etkiliyor?

Sondan başlayarak cevaplayayım; Cumhurbaşkanlığı hükümet sistemi bir ilk, her ne kadar önceden Cumhurbaşkanı seçimi olsa da milletvekili seçimleriyle beraber, iki pusula tek zarf olarak bu seçim bir ilk. Seçim ittifaklarının yapıldığı ilk seçim olarak bir ilk, İYİ Parti’nin gireceği ilk seçim olarak bir ilk… Bu ilkler içinde bizi en zorlayacak olanlar, ittifakların milletvekili dağılımına etkileri ve ilk kez seçime girecek olan İYİ Parti…

Ne açıdan zorluyor?

Yıllardır alışkın olduğumuz d’Hondt sistemli milletvekili dağılımı bile kamuoyunda tam anlaşılamayabiliyordu. Hele şimdi ittifak ile birleşen parti oyları bloklaştığında hesaplar bir karışıyor, sonra ittifak içindeki partilere milletvekili dağıtılırken bir daha karışıyor. Dolayısıyla normalde öngörebildiğimiz dışında sonuçlar çıkma ihtimali çok fazla… Diğer faktör ise yeni bir parti olarak ilk kez seçimlere girecek olan İYİ Parti’nin ne kadar ve kimlerden oy alacağı meselesi… Herkes klasik olarak MHP’den ayrılan bir hareket olarak en çok oyu MHP’den ya da yelpazenin sağında dediğimiz partilerden alacağını düşünse de yaptığımız anketlerde en fazla oyu bir önceki seçimde CHP’ye oy veren seçmenden aldığını görüyoruz.

Yani İYİ Parti CHP’yi mi bölüyor?

Tam bir bölme diyemeyiz ama tüm seçmenin % 5’i kadar bir oy alıyor. Yani CHP seçmeninin beşte biri kadar… İYİ Parti düzenli olarak yaptığımız anketlerde şubat ayından beri yükseliş yönündeydi. Mayıs sonunda yükselişi durdu, şu an çok küçük de olsa bir gerileme yaşıyor. Bunda en önemli etkenin, Cumhurbaşkanı adayı olduktan sonra CHP seçmeninin oylarını toparlayan Muharrem İnce olduğunu görüyoruz. Partisine küskün ve yeni arayış içindeki bir kısım CHP seçmeninin partilerine dönmelerini sağladı Sayın İnce… Tabii bu söylediğim CHP’nin kendi seçmen kitlesi içindeki hareketlenme, yoksa şimdiye kadar CHP’ye oy vermemiş seçmeni CHP’ye çekme konusunda çok düşük bir etkisi var.

Kim kimin seçmenini çekiyor peki?

Sahada yaptığımız son çalışmalarda kime vereceği konusunda kararını vermiş kitle % 87 olarak görünüyor. Kalan % 13 ise kararsız… Aslında tam bir kararsızlık değil de son iki seçenek arasında gidip gelme diyebiliriz buna. Partiler arası geçişkenlik bir miktar arttı bu meyanda. AK Parti’den MHP’ye, MHP’den İYİ Parti’ye, CHP’den İYİ Parti’ye, CHP’den HDP’ye, AK Parti’den Saadet’e… ya da bunların tersi yönde akışkanlık mevcut. Bazen bu karşılıklı akım birbirini dengeliyor, bazense bir partinin lehine sonuç veriyor. Haberin içinde okurlarımız tabloları görüp inceleyecekler zaten. Araştırma şirketleri onlarca tablo yüzlerce slayt hazırlar, seçmenin demografisinden eğitimine, aile kimliğinden mesleğine kadar birçok şeyi analiz eder, ama seçmen ya da siyasetçi ille de son tabloya bakar ve ona göre karar verir. Bunu tabii ki anlıyorum, ancak okuyucularımıza bir hatırlatmam olacak; kamuoyu araştırma sonuçlarımız +/- %2 esneklik payına sahiptir. Zaten seçmenlerin tamamıyla anket yapmadıkça, aldığınız örneklemler sizi ancak bu kadar sonuca yaklaştırabilir.

O zaman biz de sonuç odaklı bakarak soralım, Bursa Birinci Bölge AK Parti – 5, CHP – 3, İYİ Parti – 2 milletvekili çıkaracak diyorsunuz. Bursa İkinci Bölgede AK Parti – 6, CHP – 3, İYİ Parti – 1 milletvekili çıkaracak diyorsunuz. Bu mudur?
Büyük oranda budur. Burada teknik olarak anlatmam uzun süreceği için detaylandırmayacağım ama bu dağılımların grafiklerde gördüğünüz oy sayıları ve % oranları bazı seviyelerde burun farkıyla sonuçlanıyor. Meselâ Birinci Bölgede AK Parti 5 çıkarıyor, ama birazcık daha oy kayması ile bir anda altıncı milletvekilini de çıkaracak durumda. İkinci Bölgede CHP – 3, İYİ Parti – 1 görünüyor, ama aralarındaki 1 puanlık bir kayma bile CHP-2, İYİ Parti-2 dağılımına döndürebiliyor.
Sizce böyle kaymalar olabilir mi peki?
Az önce de dediğim gibi ankette esneklik payı +/- %2’dir ve kaymalar tabii ki mümkün… Ama ben size daha önemli bir parametreyi daha söyleyeyim: Yurtdışı oylar!

Nasıl yani? O kadar önemli mi yurtdışı oylar?
7 Haziran seçimlerinde illere dağıtılan yurtdışı oylar sonucunda 3 milletvekilliği değişti: Kocaeli’nde MHP’den HDP’ye, İzmir İkinci Bölge’de CHP’den AK Parti’ye ve Amasya’da MHP’den AK Parti’ye döndü ibreler… 1 Kasım seçimlerinde de 3 milletvekilliği değişti yurtdışındaki oyların eklenmesiyle oy oranlarında değişiklik olduğu için: Manisa MHP’den AK Parti’ye, Denizli CHP’den AK Parti’ye ve Kırıkkale MHP’den AK Parti’ye geçti. Her iki seçimde de Bursa’da benzer bir durum yaşanmadığı için Bursa kamuoyu dikkate almasa da, bu seferki birbirine yakın oy oranlarından dolayı etkileyeceği kanaatindeyim. Bunu söylemek için henüz erken, ama biliyorsunuz yurtdışında oy kullanımı başladı. Önceki seçimlere göre daha iyi organizasyonlar olduğu bilgisi geliyor. Önceki yıllarda park sorunu olan yerler yerine bu yıl fuar alanı vs gibi yerlere sandık kurulmuş. Oy kullanımının rahat olması verilen oy miktarını da arttıracaktır. Geçen seçim yurtdışında her bir partiye verilen oy bölgelere dağıtılırken Bursa’ya 28.062 AK Parti, 9.084 HDP, 8.192 CHP, 3.560 MHP, 250 Saadet Partisi oyu eklendi. Bu konuda AK Parti ve HDP avantajlı… Çünkü yurtdışındaki oy oranları yurtiçindeki oy oranlarından yüksek. Ben bu dönem Bursa’nın da yurtdışı oy etkisini yaşayacağı kanaatindeyim.

Son olarak neler eklemek istersiniz?
Herkesin işine ve emeğine hürmet etmek lâzım… Saha araştırması ve anketler de bizim işimiz ve emeğimiz. Öyle dışarıdan bakıldığı gibi, “100 kişiye sorduk, 5 popüler cevap aldık” modunda gelişmiyor. Bunları kotalamanız, yani önceki seçimdeki oy oranlarını veren seçmen profili ile örtüştürmeniz, mahalle dağılımlarını, etnik dağılımları, eğitim gruplarını dikkate almanız gerekiyor. Sokakta iken nitelikli ve güvenilir anketör ekibiniz olması, onları uygun şekilde yönlendirmek gerekiyor. Sonrasında ise uzun uzun masa başı analizleriyle küçük bir örneklem grubundan iki milyonluk Bursa’nın yönelimini ölçüyoruz. Herkesin fikrine saygımız var ama lütfen insanlar da kendi kafalarında kurguladıkları, “olsa olsa” metoduyla çıkan tahminleriyle bizim günlerce sahayı tarayarak elde ettiğimiz verileri bir tutmasınlar. Seçime yakın günlerde son bir anket daha planlıyoruz. O zaman da daha kesin sonuçlar vereceğimizi umuyorum.
Teşekkür ederiz Onur Karaduman…

Ben teşekkür ederim.
















 
1000
icon

Henüz yorum yapılmadı,
İlk Yorum yapan siz olun...

hava durumu HAVA DURUMU



 
Bu haber ilginizi çekebilir! Kapat