Dario Fo halkın palyaçosuydu

24 Ekim 2016 22:09
A
a
Sağda solda kızdıklarımıza “soytarı” deriz anlamını bilmeden. Keşke “soytarı” olunabilse. Aydın tam bir soytarıdır, sanatçı soytarıdır. Gerçek gazeteci de soytarıdır.
Orta çağda “soytarı” krallarla, güç odaklarıyla, dogmalarla inceden inceye dalgasını geçerdi onlara dil çıkarırdı, nanik yapardı.
Soytarının tersi de var tabii: Kralların sadece soytarıları yoktu, ‘’şaklaban’’ veya ‘’şakşakçılar’’ da vardı. Ahmet Vefik Paşa ‘şakşaki’, ‘alkışçı ve dalkavuk’ diyordu o zevata.
Ne kadar tanıdıklar değil mi? Bakın gazete sayfalarına, ekranlara oradalar; el çırpıp iki büklüm olmuş, bukalemun gibi sırıtıyorlar.
Soytarılar azaldı yalakalar çoğaldı.
**************
Bu gün bir “soytarı’’dan, bir ‘’palyaço’’dan söz edeyim size. Tanıyorsunuzdur, oyununu izlemişsinizdir. Nobel’i verenler şöyle diyordu onun için: “Dario Fo, Ortaçağ soytarılarına özgü bir şekilde egemen güçleri iğnelemesi ve sokaktaki insanın onurunu yüceltmesi nedeniyle ödüllendirildi”
**********************
90 yaşındaki Dario Fo’da göçüp gitti bu fani dünyadan. Ömrü gülerek, güldürerek, düşündürerek geçen biri gencecik ölmüştür.
Shakespeare, ‘’Hayat bir tiyatrodur’’ demiş. Dario Fo tam bir tiyatro insanıydı. Samimiydi, asla halkına rol kesmedi, cesurdu, halkının omuz başında durdu; ‘’kral çıplak’’ diyenlerdendi, hayatta da oyunlarında da ‘’palyaço’’ kaldı. Kendine ‘’palyaço’’ derdi zaten.
Fo yazdı, yönetti, oynadı, tiyatrolar kurdu; iktidarlara, paraya, pula, hiyerarşilere, dogmalara, mafyaya, gladyolara dilini çıkardı, alay etti, maskelerini indirdi onların.
Dario Fo tiyatroyu halkın ayağına götürmüştür. Fabrika, park, spor alanı onun sahnesiydi.
Oyunlarından bazılarını yazayım: “Klaksonlar, Borazanlar ve Bırtlar’’, ‘’Açık Aile, Elizabeth’’, ‘’Neredeyse Kadın’’, ‘’Ödenmeyecek, Ödemiyoruz’’.
Dario Fo’nun eşi Franca Rame de tiyatrocuydu, birlikte tiyatro kurmuşlardı, aralarındaki aşkı tiyatro aşkıyla besliyorlardı.
 
 
Bir Anarşistin Kaza Sonucu Ölümü
 
Bir Anarşistin Kaza Sonucu Ölümü, (Morte Accidentale di un Anarchico) Dario Fo’nun başyapıtıdır. Bu harika oyun dünya sahnelerinde defalarca oynanmış büyük alkış almıştır.
İki perdelik oyunu, Fo 1970 yılında kaleme alır. Türkiye’de de oynanan oyunun Füsun Demirel tarafından Türkçeleştirilen metnini alıp okumuş ve bayılmıştım. Ama içimde hicrandır oyunu sahnede izleyemedim.
Keşke Bursa Devlet Tiyatrosu’nda oynansa da izlesem diyeceğim ama oynamazlar. Devlet Tiyatrolarında maalesef repertuar giderek kötüleşti. Oysa bir vakitler bu oyun Devlet Tiyatrosu’nun repertuarındaydı.
***************************
Peki, ‘’Bir Anarşistin Kaza Sonucu Ölümü’’ neyi anlatır.
1969’da Milano'da fasitlerce düzenlenen bombalı saldırı 16 kişinin ölümüne yol açar. Olay iktidar yandaşı medyanın da desteğiyle sola fatura edilir. İtalyan polisince tutuklanan anarşistlerden Giuseppe Pinelli'nin cesedi, emniyet müdürlüğünün penceresinin altında bulunur. Polis, sorgu sırasında anarşistin binanın beşinci katından “kaza sonucu” düştüğünü söyler. Olay “kaza sonucu ölüm’’ olarak örtülür.
Daha sonra bir "deli" sorgulanmak üzere İtalya emniyet müdürlüğüne getirilince, olaylar derin devletin, adalet sisteminin, siyaset kurumlarının sorgulanmasına kadar varacaktır.
*****************
Ben gençken ‘’25 yıl sonra İtalya seviyesine gelecezzz’’ derdi kürsüde nutuk atan bir muhterem.
Gladyo ise Gladyo; mafya ise mafya, yolsuzluksa yolsuzluk, medya yozlaşması ise medya yozlaşması; İtalya’ya nasıl da benziyoruz değil mi?
Dario Fo oyununun meselini şöyle özetlemiş:
 “Terör artınca vatandaşın korkusu da artacak. Demokratik taleplerini askıya alıp, ‘güçlü devlet’ diye dövünmeye başlayacak. İşte İtalya üzerinde yapılan senaryo buydu.”
*************************
Kütüphanemden çıkardım, ‘’Bir Anarşistin Kaza Sonucu Ölümü’’nü tekrar okuyorum.
Güle güle ‘’Palyaço’’.
Ölümün ağır karanlık perdesi indi ama tiyatro yaşamaya devam ediyor; Dario Fo’da öyle.
1000
icon
Hikmet alb 25 Ekim 2016 02:12

BİZE BENZİYOR DEMEK Kİ BÖYLE OLUYORMUŞ SONU NASIL BİTİYOR ACABA

0 0 Cevap Yaz
hava durumu HAVA DURUMU
anket ANKET

e-gazete E-GAZETE
arşiv HABER ARŞİVİ
Bu haber ilginizi çekebilir! Kapat