Loading...

Mavi Balina

3 Kasım 2018 21:26
A
a
Mavi Balina bir dijital/sanal oyun. Bilenlere hatırlatayım, bilmeyenlere de kısa bir bilgi vereyim. Oyunun ne olduğu ve ne için bu yazıya konu olduğuna başlamadan önce bu hafta bu köşede, konu ile alakalı olarak çok değerli bir arkadaşımı konuk edeceğim, Dr. Şahin Bayzan.  Şahin Bey hem meslektaşım yani bilgisayar mühendisi, hem üniversiteden arkadaşım, hem de önemli bir devlet kurumunda Bilgi Teknolojileri ve İletişim Kurumu’nda bilişim uzmanı olarak çalışıyor. Bu yazının konusu ile ilgili hem kendisi, hem de kurum olarak neler yaptıklarını bize anlatıyor olacak. Şimdi Mavi Balina nedir önce onu anlatalım…
Bu oyunu oynayan dünya genelinde 200’den fazla genç intihar etti veya intihar girişiminde bulundu. İntihar girişiminde bulunan ve kurtulanların ifadeleri bu durumu ortaya çıkardığında olayın ciddiyeti tüm dünyada kavranmaya başlandı.  Bu oyun bir Rus mühendis tarafından geliştirilmiş ve sosyal medya üzerinden çok hızlı yayılmıştır. Özellikle akıllı telefonları olan gençlerin bu oyuna dahil olduğu görülmüştür. Oyun 50 günlük bir süreç içerisinde bazı bilgiler soruyor oyunculara ve bazı görevler veriyor. Toplamda 50 görev veriliyor ve son verilen görev ise oyuncuya intihar etme ya da yüksek bir yerden atlayarak ölme talimatı oluyor. Özellikle kişinin zayıf yönlerini tespit edip daha da etkili olmaya çalışıyor. Oyunu genellikle 10-14 yaş arası gençler oynuyor.
Rusya’da 12 yaşında bir genç kızın intiharını merak edip araştıran bir gazeteci, Rusya’daki vahim durumu ortaya çıkarmıştı ve 130’a yakın intihar olayı tespit etmişti. Yine başka bir ülkede 14 yaşında, bir gölün içine atlamak üzere iken kurtarılan genç bir kız, kendisine whatsapp üzerinden bir bağlantı geldiğini ve o şekilde oyuna dahil olduğunu söylemişti. Yine aynı kız eğer kendisini öldürmese gelip annesini öldüreceklerini söylediklerini anlatmıştı. Hatta Google, Tumblr ve Youtube benzeri arama motorları 2016 yılında “MAVİ BALİNA” ile bağlantılı aramalarda gözle görülür bir artış yaşandığını tespit etmişti. Olayın ortaya çıkması üzerine, bu tür aramalar yapıldığında hemen sonuçları açmayıp bazı öneri ve uyarıcı mesajlar vermeye başlamışlardı. 
Şimdi bu oyun yok, Rusya bu oyunu yazan kişiye 3 yıl hapis cezası verdi. Oyun için Hindistan, Rusya, İran devlet yönetimleri çok ciddi tedbirler aldılar, çünkü tüm bu ülkeler konuyu ciddiye almış ve bu ülkelerin hemen hepsinde intihar vakaları gerçekleşmişti.
Mavi Balina internetin güvenilirliğini sorgulamak için çok çarpıcı bir örnektir ama tek değildir. Benzer birçok zararlı oyun, site ve sosyal medya grupları var ki çok daha kötüdürler. Sosyal medya üzerinde özellikle gençlerin kendi aralarında haberleştiği “intihar gruplarının” sayısı hiç de az değil. İnternetin akla hayale gelmeyecek derecede çirkin, iğrenç mide bulandırıcı içeriklerin kol gezdiği bir mecra olduğunu bilmeyen yoktur herhalde.  Çocuk istismarı videoları, hayvanların çeşitli şekillerde katledildiğini gösteren videolar, müstehcen içerikler, kumar, yasak ilaçlar, uyuşturucular ve saymakla bitmeyecek derecede olumsuz içerikler... Peki, biz çocuklarımızı ve kendimizi bu kötü içeriklerden nasıl koruyacağız? Biz neler yapabiliriz? Devletimiz bu konuda bir şeyler yapıyor mu?
İnternette güvenlik konusunda devletimizin en yetkili kurumu Bilgi Teknolojiler ve İletişim Kurumu’dur (BTK). BTK Türkiye’ye gelen internet kanallarını yöneten kurumdur.  Hangi yöntem olursa olsun, ister fiber, ister uydu her türlü yurt dışı internet bağlantısı BTK kontrolündedir. Örnek verecek olursak; bazı sitelere dönem dönem erişim yasağı konulmuştu, işte o yasakların teknik kısmını yani engellemeyi yapan kurum BTK’dır. BTK güvenli internet hizmetini 2011 yılında başlatmıştır ve sürekli güvenli internet konusunda çalışmalar yapıyor. BTK Bilişim Uzmanı Şahin Bey, bu hizmetin ne olduğunu, nasıl verildiğini ve bu hizmet ile ilgili neler yapıldığını bize şöyle anlatıyor:
Güvenli İnternet Hizmeti(GİH); internet üzerinde bulunan zararlı içeriklerin engellenmesidir. Bu hizmeti hazırlayan BTK’dır. BTK içerisinde bulunan ve mühendislerden oluşan bir kurul sadece bu işle ilgilenmektedir yani internette bulunan zararlı içerikleri tespit etmektedir. Bu hizmet “Aile Profili” ve “Çocuk Profili” olarak iki gruba ayrılmıştır. Bu profillerin detayları www.güvenlinet.com adresinde mevcuttur. Bu hizmet ücretsiz verilmektedir ve hizmeti almak için cihazlarda ayarlama gerekmiyor.”
Peki, bu zararlı içerikler nelerdir?
“Başta müstehcenlik, çocuk istismarı gibi siteler geliyor. Ayrıca, şiddet, korku, ırkçılık, kumar, internet dolandırıcılığı, zararlı yazılımlar, hatta Sağlık Bakanlığı tarafından yasaklanmış ürünlere ait tanıtım ve satış siteleri ve benzeri sitelerdir.”
Bu hizmet nasıl sunuluyor?
“Bu hizmet interneti veren, Türk Telekom, Vodafone, Superonline, Türknet ve benzeri, internet servis sağlayıcıları(ISS) dediğimiz kurumlar tarafından sunuluyor. Bu kurumların bu hizmeti talep eden kullanıcılarına vermeleri zorunludur. Bu hizmetten faydalanmak isteyenler interneti aldıkları kuruma ulaşıp, aile ya da çocuk profili talebini iletmeleri halinde ilgili kurum hizmeti hemen aktif hale getiriyor.”
Bu hizmet nasıl çalışıyor?
“Bu iki profilden birini talep eden kullanıcının ek bir ayar yapmasına gerek yoktur. Talep ettiği profil ile ilgili tüm kısıtlama ve engellemeler otomatik devreye giriyor. Kullanıcı seçmiş olduğu profile bağlı olarak sadece açılmasına izin verilen sitelere erişim sağlıyor, diğer hiçbir siteye erişim mümkün olmuyor. Bu tercihler istenildiği zaman değiştirilebilir. İnternet veren birçok kurum kendi web sitelerinde bu ayarı kullanıcılarının da yapmalarına imkân veriyor. Bu hizmet sadece ev ya da iş bilgisayarlarında geçerli değil, aynı zamanda cep telefonu, tablet ya da internet bağlantısı olan tüm cihazlarda özel herhangi bir ayar yapılmadan kullanılıyor.”
Bu güvenli internet hizmeti için yapılan başka çalışma var mı?
“BTK bünyesinde üç merkez kuruldu.
1) Bilgi İhbar Merkezi; internette karşılaşılabilecek yasadışı içeriklerle mücadele kapsamında gelen ihbarların değerlendirilmesi ve gerekli önlemlerin alınması amacıyla kurulmuştur ve bu ihbarların değerlendirilmesi yasası da mevcuttur.
2) Bilinçlendirme Merkezi; internetin bilinçli, güvenli ve etkin kullanımı kapsamında; internetin sunduğu fırsatlar ve getirdiği riskler konusunda başta çocuklar ve gençler olmak üzere internet kullanıcılarını bilgilendirmek, bu amaçla eğitim çalışmaları ve bilinçli internet kullanımı konusunda farkındalık faaliyetleri yapmak amacıyla kurulmuş ve oldukça zengin içeriklere sahiptir. Mesela dijital oyunlara yönelik ayrı bir başlık açılmış ve dijital oyunların daha ayrıntılı incelendiği http://oyun.guvenliweb.org.tr/ adresi oluşturulmuştur. Çocuklarımızın oynadığı oyunlar hakkında detaylı bilgi almak ve bu oyunların çocukların yaşına uygun olup olmadığını öğrenmek için detaylı listeler bulunmaktadır. Ayrıca sosyal medyada yaşanılan mağduriyetlerde kullanıcıların şikâyet süreçlerini hızlandırmak için nokta atışı olacak sosyal medya rehberi bölümü bulunuyor. Sitenin etkinlikler bölümünde yapılan bilinçlendirme çalışmaları bulunuyor.
3) İnternet Yardım Merkezi; internet kaynaklı problemlere yönelik tavsiyeler ve yardım sunan bir danışma hattı niteliğindedir. Merkez; internet kaynaklı yaşanabilecek olumsuzluklar karşısında internet kullanıcılarını doğru adrese yönlendirmek veya yaşadıkları problemlerin çözümü önerileri sunuyor.”
“Tüm bunlarla birlikte, Bilgi Teknolojileri ve İletişim Kurumu, Milli Eğitim Bakanlığı ile işbirliği içinde FATİH Projesi’nden sorumlu eğitici formatör öğretmenlerden oluşan 400 öğretmen ve 160 eğitim yöneticisine internetin Teknik Boyutu, Sağlık Boyutu, Eğitim Boyutu, Psikososyal Boyutu, Hukuki Boyutu başlıklarını kapsayacak şekilde  “FATİH Projesi, BT ve İnternetin Bilinçli,  Güvenli Kullanımı” eğitimi verilerek bir anlamda Türkiye’de bilinçli ve güvenli internet kullanım seferberliği yapılmıştır.”
Bu anlatılanlar ve daha fazla bilgi kurumun www.guvenlinet.org  sitesinde bulunmaktadır. BTK internetin gelişimi ile birlikte zaten tehlikenin farkına varmış ve çok önceden tedbirler almaya başlamıştır. Ancak kurumun tek başına yaptıkları yeterli değildir. İnternet kullanıcıları olarak bizler de özellikle BTK’nın kurmuş olduğu ihbar merkezine, karşımıza çıkan ne kadar zararlı içerik veya site varsa bildirmemiz gerekiyor. Böylece bizi rahatsız eden içeriklerin hem kendi çocuklarımızı hem de diğer kullanıcıları rahatsız etmelerini engellemiş oluruz.  Şahin Bey kurumun tüm bu çalışmaları içerisinde bizzat görevler almıştır ve internet güvenliği konusunda başta üniversiteler olmak üzere her türlü fırsatı değerlendirip, sunumlar ve bilgilendirmeler yapmaktadır. Konunun ciddiyetini, kurumun ve kendisinin yaptığı çalışmaları bizler ile paylaştığı için kendisine teşekkür ediyorum. Son olarak Şahin Bey’in bize aktardığı ve kurumun yaptığı şu araştırmayı da sizlerle paylaşmak istiyorum.
BTK tarafından en son yapılan İnternetin Bilinçli ve Güvenli Kullanımı Saha Araştırması çok önemli sonuçlar ortaya çıkarmıştır. Araştırma, Türkiye genelinde 26 ilden 8.140 ortaokul öğrencisi, 7.281 lise öğrencisi ve 9.581 ebeveyn ile gerçekleştirilmiş. Araştırmanın sonuçlarına baktığımızda;
  • Sosyal ağlarda ortaokul öğrencilerinde de, lise öğrencilerinde de sırasıyla Youtube, Whatsapp ve Instagram en çok tercih edilen sosyal ağlar arasında yer aldığı görülüyor.
  • Çocukların ve gençlerin internette rahatsızlık duyduğu konuların başında güvenlik endişeleri, uygunsuz içerikler ve siber zorbalık geliyor. Ortaokul öğrencilerinin %73,5’i karşılaştıkları sorunları öncelikle aileleriyle paylaşıp çözmeyi tercih ederken, liseli öğrencilerin %62,5’i ise internette karşılaştıkları bir problemi ailelerinden ziyade arkadaşlarıyla paylaşıp çözmeyi tercih ediyor.
  • Çocuklar ve gençler bilgiye ulaşmak için arama motorlarını kullanıyorlar fakat büyük bir çoğunluğu (Bazen, çoğu zaman ve her zaman, %51,4) arama motorlarındaki bilgileri sorgulamadan doğru olduğunu düşünüyorlar. Gençlerin %42,9’unun olumsuz ve yasadışı bir içerikle karşılaştıklarında bunu nereye bildirecekleri konusunda yeterli bilgiye sahip olmadığı görülüyor.
  • Ebeveynleri kaygılandıran durumların başında; çocukların dijital ortamlarda aşırı zaman geçirmesi, bağımlılık, zararlı ve yasadışı içeriklerin varlığı ve kişisel bilgileri toplayan sitelerin varlığı geliyor. Bunları akıllı telefonlar ve siber zorbalık takip ediyor.
  • Gençlerin yarıdan fazlası (çoğu zaman ve her zaman, %53,6) internetteki yalan haberleri, taraflı bilgi paylaşımlarını oldukça itici ve rahatsız edici buluyorlar. Gençler, TV seyretmektense Youtube’da video izlemeyi ve müzik dinlemeyi tercih ediyorlar.
 
İnternet artık hayatımızın ve geleceğimizin bir parçası haline geldi. O halde hem geleceğimiz için hem de çocuklarımız için üzerimize düşen görevleri yerine getirelim…
 
1000
icon

Henüz yorum yapılmadı,
İlk Yorum yapan siz olun...

hava durumu HAVA DURUMU
arşiv HABER ARŞİVİ



 
Bu haber ilginizi çekebilir! Kapat