Alman filozof Kant gökyüzünün altındaki en güzel cümlelerden birini kurmuştu:

“Aklını kullanma cesaretini göster.’’

***************

Niçin cesaret işi?

Çünkü aklı kullanmak özgür ruhlu olmayı gerektirir; özgürlük emek, direnç ister.

Ya doğru bildiklerimiz yanlışsa? Ya ezberlerimiz hatalıysa?

Gerçekler huzurumuzu kaçırabilir; bizi uyuşukluktan çekip alarak harekete geçmeye, yüzleşmeye itebilir.

Ve şunu fark ederiz, gerçekler çok boyutludur; dogmalar gibi değildir.

***************

Eğer gerçeği hamasetle boğmaya kalkarsanız, demagojiyle baskılamaya çalışırsanız, hayallerinize uymaya zorlarsanız çıkmaz sokaklara saparsınız.

Yapay zekânın başını alıp gittiği, üretimde robotların olduğu; gen teknolojisinde devasa atılımların yapıldığı bir çağda; bilişim ve iletişim devrimi de yaşanırken gerçeklere dayanmamak en büyük beka sorunu olur.

***************

Gerçeği gerçek için ve neye mal olursa olsun bilme, arama, yayma arzusu cesarettir.

Ve aklı besleyen yegâne bilgi; deneye ve gözleme dayalı ve yanlışlanabilir olduğunu kabul eden; ettiği içinde yanılma olasılığı çok düşük olan bilimsel metotla elde edilendir.

Siyaseti, eğitimi, dış politikayı, kültürü, ekonomiyi bilime dayandırmazsak; uzmanlığı, liyakati öne almazsak işimiz zordur.

***************

Gerçeklerin su gibi, hava gibi, toprak gibi, ekmek gibi değerli olduğu bir süreçteyiz.

Gerçeklerin mutlaka ortaya çıkma gibi bir huyu da vardır.

***************

Aklınızı kullanma cesareti göstermiyorsanız; başkalarının çıkarlarını kendi çıkarınız; başkalarının özgürlüğünü kendi özgürlüğünüz; başkalarının değerlerini ve doğrularını kendi değer ve doğrularınız zannedersiniz.

Aklın denetiminde olmayan duygular yıkıcı sonuçlar doğurur.

 

KİMLERİ OKUYORUM

Hafta sonu üniversiteli okurumla kitapçıda rastlaştık; kitap kurdu olan genç kardeşim tavsiye istedi. Bir iki kitap önerdim aldı; sordu:

“Can Abi, kimleri okuyorsunuz; hangi gazeteleri takip ediyorsunuz.’’

Gülümsedim; “yazayım okursun’’ dedim; yazıyorum.

***************

Evrim Ağacı, İnsan Bu, ODA TV, Veryansın TV, TELE 1, Sol Org, Cumhuriyet, Bir Gün bunları mutlaka takip ediyorum.

Okuduğum gazeteciler, yazarlar: Kaan Arslanoğlu, Nihat Genç, Mehmet Tanju Akad, Mehmet Ali Yılmaz, Yavuz Alogan, Kemal Okuyan, Haldun Çubukçu, Müyesser Yıldız, Soner Yalçın, Örsan K. Öymen, Mehmet Ali Güller, Taylan Kara, Metin Çulhaoğlu, Emre Kongar, Türker Ertürk, Orhan Gökdemir, Sabahattin Önkibar.

Yerel gazeteleri takip ediyor; ilgimi çeken köşe yazılarını mutlaka okuyorum.

***************

Değerli okuruma şunu da söylemeyi ihmal etmedim:

“Gazeteler, köşe yazıları bir yere kadardır. Asıl; bilimsel çalışmalardan, felsefeden, edebiyattan beslenmelisin. Büyük resmi ancak böyle bir açı edinirsen görebilirsin.’’

Ve ekledim gülümseyerek:

“Bilgi bizi mütevazı yapmıyor, empati yaratmıyorsa hamallıktır.’’

***************

Bir kitapla yazıyı noktalayayım:

İngiliz matematikçi, mantıkçı, filozof Bertrand Russell’in yazdığı “İktidar’’; iktidarın doğasını, biçimlerini irdeleyen tam da “akıl en değerli hazinemizdir’’ dedirten bir kitaptır.