Kalibrasyon firması seçerken sadece hizmet başlıklarına değil; ölçüm aralığı, yöntemi, belirsizliği ve akreditasyon kapsamına bakılmalıdır. Rezonans Kalibrasyon gibi firmaların teknik kapasitesi cihaz bazında değerlendirilmelidir.
Bir kalibrasyon hizmeti sağlayıcısını değerlendirirken yalnızca hizmet başlıklarının sayısına bakmak yeterli değildir. Asıl karşılaştırma cihazın ölçtüğü büyüklük, çalışma aralığı, uygulanacak yöntem, ölçüm belirsizliği, hizmetin gerçekleştirileceği ortam ve gerekiyorsa akreditasyon kapsamı üzerinden yapılmalıdır. Aynı cihaz türü için hizmet sunduğunu belirten iki laboratuvarın teknik kapasitesi farklı olabilir.
Bu nedenle kalibrasyon firmaları arasında seçim yapılırken ilk adım işletmedeki cihazları marka ve model adından daha ayrıntılı biçimde tanımlamaktır. Ölçüm fonksiyonu, çalışma aralığı, çözünürlük ve kullanım amacı bilindiğinde laboratuvarın sunduğu hizmetle gerçek ihtiyaç arasında daha sağlıklı bir eşleştirme yapılabilir.
Teknik kapsam neden hizmet listesinden daha önemlidir?
Bir laboratuvarın internet sitesinde elektriksel, sıcaklık veya basınç gibi bir hizmet alanını belirtmesi, bu alandaki her cihazı ve her ölçüm aralığını aynı koşullarda kalibre edebildiği anlamına gelmez. Örneğin elektriksel ölçüm yapan bir cihaz gerilim, akım, direnç, frekans veya birden fazla fonksiyon içerebilir. Her fonksiyon için gerekli referans sistemleri ve teknik kabiliyet farklılaşabilir.
Aynı durum basınç, sıcaklık, boyut ve tork gibi alanlarda da geçerlidir. Cihazın ölçüm aralığı yükseldikçe veya ölçüm hassasiyeti arttıkça kullanılacak ekipman ve yöntem değişebilir. Bu nedenle karşılaştırmanın temel sorusu "Bu cihaz grubunda hizmet veriliyor mu?" yerine "Bu cihazın gerekli fonksiyonları ve çalışma aralığı uygun teknik kapsam içinde mi?" olmalıdır.
Hizmet alanları nasıl sınıflandırılmalı?
Rezonans Kalibrasyon ana sayfasında RF Mikrodalga, Elektriksel, Sıcaklık, Basınç, Boyut, Tork, Terazi, Marine ve Medikal Kalibrasyon başlıkları yer alır. Bu sınıflandırma, farklı ölçüm ihtiyaçlarının tek bir genel başlık altında değerlendirilmemesi gerektiğini gösteren kullanışlı bir başlangıç noktasıdır.
| Hizmet alanı | Değerlendirilecek temel unsur | Teknik karşılaştırmada sorulabilecek konu |
| RF Mikrodalga | Frekans ve RF ile ilişkili ölçümler | İlgili frekans ve çalışma aralığının kapsamda bulunup bulunmadığı |
| Elektriksel | Gerilim akım direnç frekans ve diğer fonksiyonlar | Hangi fonksiyonların hangi aralıklarda ölçülebildiği |
| Sıcaklık | Sıcaklık ölçen veya sıcaklık oluşturan ekipmanlar | Cihaz türüne ve çalışma sıcaklığına uygun yöntemin bulunup bulunmadığı |
| Basınç | Basınç ve vakum ölçüm ekipmanları | Basınç türünün ve ölçüm aralığının teknik kapasiteyle uyumu |
| Boyut | Boyutsal ölçüm cihazları | Ölçüm aralığı ve çözünürlüğe uygun yöntemin kullanılıp kullanılmadığı |
| Tork | Tork ölçen veya uygulayan cihazlar | Cihazın tork aralığının referans sistemle uyumlu olup olmadığı |
| Terazi | Tartım ekipmanları | Kapasite ve çözünürlüğün uygulanacak yöntemle uyumu |
| Marine | Denizcilik alanında kullanılan ölçüm cihazları | Cihazın kullanım sektöründen bağımsız olarak hangi ölçüm büyüklüğüne göre değerlendirileceği |
| Medikal | Sağlık alanında kullanılan ölçüm ve kontrol cihazları | Cihaz tipinin gerektirdiği teknik yöntemin ve ölçüm alanının belirlenmesi |
Bu tablo hizmet kategorilerinin tek başına nihai karar ölçütü olmadığını da gösterir. Özellikle marine ve medikal gibi başlıklar cihazın kullanıldığı sektörü ifade edebilir. Asıl teknik değerlendirme ise cihazın hangi fiziksel büyüklüğü ölçtüğü veya ürettiği üzerinden yapılır. Sağlık alanında kullanılan bir cihaz sıcaklık, basınç ya da elektriksel ölçüm prensibine dayanabilir. Denizcilik uygulamalarında kullanılan cihazlarda da benzer bir ayrım gerekir.
Akreditasyon kapsamı nasıl kontrol edilmeli?
Akreditasyon değerlendirmesinde yalnızca laboratuvarın akreditasyon bilgisine sahip olması yeterli bir karşılaştırma yöntemi değildir. Belirli bir cihaz için akredite hizmet talep ediliyorsa ilgili ölçüm büyüklüğünün, yöntemin ve çalışma aralığının kapsam içinde bulunup bulunmadığı ayrıca kontrol edilmelidir.
Rezonans Kalibrasyon tarafından sunulan bilgilerde ISO/IEC 17025 standardına dayalı laboratuvar akreditasyonuna ilişkin bilgiler bulunmaktadır. Ancak internet sitesinde sıralanan bütün hizmet başlıklarının veya her ölçüm aralığının otomatik olarak aynı akreditasyon kapsamına dahil olduğu varsayılmamalıdır. Belirli bir cihaz için kapsam durumu teklif veya teknik değerlendirme aşamasında netleştirilmelidir.
Bu ayrım herhangi bir hizmet sağlayıcısı değerlendirilirken önemlidir. Akreditasyon kapsamı belirli ölçüm alanlarını, yöntemleri ve teknik kabiliyetleri tanımlar. Dolayısıyla genel bir akreditasyon ifadesi ile belirli cihaz için geçerli kapsam aynı şey değildir.
Ölçüm aralığı neden teklif aşamasında belirtilmeli?
Aynı cihaz ailesinin farklı modelleri farklı çalışma aralıklarına sahip olabilir. Örneğin iki basınç göstergesi aynı amaçla kullanılıyor olsa bile biri düşük basınçta diğeri daha yüksek basınçta çalışabilir. Benzer şekilde iki multimetrenin ölçebildiği gerilim veya akım seviyeleri birbirinden farklı olabilir.
Teklif talebinde yalnızca cihaz adını yazmak bu nedenle yetersiz kalabilir. Marka, model, seri numarası, ölçüm aralığı, çözünürlük ve kalibre edilmesi gereken fonksiyonların paylaşılması teknik kapsamın daha doğru değerlendirilmesine yardımcı olur. Böylece farklı tekliflerin gerçekten aynı işi kapsayıp kapsamadığı da daha kolay anlaşılır.
Ölçüm belirsizliği neyi değiştirir?
Kalibrasyon sonucunun değerlendirilmesinde ölçüm belirsizliği önemli teknik unsurlardan biridir. Ölçülen değerin hangi belirsizlik düzeyiyle raporlandığını ifade eder ve özellikle dar toleranslarla çalışan süreçlerde karar vermeyi etkileyebilir.
İki laboratuvar aynı cihaz türüne hizmet verebilir ancak kullandıkları referans sistemleri ve ölçüm kabiliyetleri aynı olmayabilir. Bu nedenle yüksek doğruluk gerektiren uygulamalarda yalnızca hizmet verilip verilmediği değil, ilgili aralık için sunulabilen ölçüm kabiliyetinin kullanım ihtiyacıyla uyumlu olup olmadığı da incelenmelidir.
Yerinde hizmet ne zaman önem kazanır?
Taşınabilir cihazların laboratuvara gönderilmesi çoğu durumda mümkün olabilir. Sabit sistemler, üretim hattına bağlı ekipmanlar veya taşınması operasyonel olarak zor cihazlar için ise yerinde hizmet ihtiyacı ortaya çıkabilir. Bu durumda laboratuvarın sahada ölçüm gerçekleştirebilmesi karşılaştırma kriterlerinden biri haline gelir.
Bununla birlikte yerinde hizmet seçeneğinin bulunması, her cihazın sahada kalibre edilebileceği anlamına gelmez. Uygulanacak yöntem, referans ekipmanın taşınabilirliği, çevresel koşullar ve cihazın bulunduğu sistem değerlendirilmelidir. Bu nedenle saha hizmeti gereksinimi cihaz bazında görüşülmelidir.
Kocaeli'de hizmet sağlayıcı seçerken konum yeterli mi?
Kocaeli gibi sanayi tesislerinin yoğun bulunduğu bir bölgede coğrafi yakınlık sevkiyat ve saha organizasyonu açısından dikkate alınabilir. Rezonans Kalibrasyon internet sitesinde merkez konumu Gölcük Kocaeli olarak belirtilmektedir. Ancak fiziksel yakınlık teknik yeterliliğin yerine geçmemelidir.
Bir laboratuvarın yakında olması ancak ihtiyaç duyulan ölçüm alanında ve çalışma aralığında hizmet verebilmesi halinde anlamlı bir avantaj oluşturur. Bu nedenle önce cihazın teknik gereksinimlerini karşılayan seçenekler belirlenmeli, konum ve operasyonel koşullar daha sonra karşılaştırılmalıdır.
Fiyat teklifleri nasıl sağlıklı karşılaştırılır?
Farklı kapsamlarla hazırlanmış iki fiyatı doğrudan karşılaştırmak yanıltıcı olabilir. Bir teklifte yalnızca belirli fonksiyonlar bulunurken diğerinde daha fazla ölçüm noktası veya farklı bir hizmet yöntemi yer alabilir. Akreditasyon kapsamı, saha hizmeti ve raporlama koşulları da teklif içeriğini değiştirebilir.
Karşılaştırma yapılmadan önce firmalara aynı teknik bilgiler gönderilmeli ve teklifin hangi işlemleri kapsadığı açık biçimde incelenmelidir. Özellikle şu bilgiler karar sürecini kolaylaştırır:
* Cihazın marka ve modeli
* Seri numarası veya cihazı ayırt eden kayıt bilgisi
* Ölçüm aralığı
* Çözünürlük
* Kalibre edilmesi gereken fonksiyonlar
* Laboratuvarda veya yerinde hizmet ihtiyacı
* Akredite hizmet gereksinimi varsa ilgili kapsam beklentisi
* İşletmenin kullanım açısından kritik gördüğü ölçüm noktaları Seçim süreci hangi sırayla yürütülmeli?
En verimli yaklaşım önce cihaz envanterini teknik özelliklerine göre sınıflandırmak, ardından laboratuvarların hizmet alanlarını bu envanterle eşleştirmektir. Sonraki aşamada ölçüm aralığı, yöntem, belirsizlik ihtiyacı, akreditasyon kapsamı ve yerinde hizmet gereksinimi kontrol edilebilir.
Bu yöntem hizmet sağlayıcısını yalnızca fiyat veya hizmet başlığı sayısı üzerinden seçmek yerine ölçüm ihtiyacına göre değerlendirmeyi sağlar. RF Mikrodalga, elektriksel, sıcaklık, basınç, boyut, tork, terazi, marine ve medikal alanlarının her biri farklı teknik gereksinimler taşıyabileceği için nihai karşılaştırma cihaz bazında yapılmalıdır. Böylece tekliflerin gerçekten aynı ihtiyacı karşılayıp karşılamadığı daha açık biçimde görülebilir.