Hukukçu Yüksel Ağa, İLKSES Gazetesi Yazı İşleri Müdürü Erdal Erek, Güvenli ve Sağlıklı Yaşam Derneği (GÜVSAD) Genel Başkanı İş Güvenliği Uzmanı Ceyhun Targın, On TV ekranlarında Orhan Efe’nin konuğu oldu.

ÖZEL HABER- BATUHAN ERSEK

Kirazlıyayla’da yürütülmek istenen madencilik çalışmaları hakkında değerlendirmeler yapan Hukukçu Yüksel Ağa,“Meyra Madencilik büyük bir fırsatçılık yaparak avukatların, kamu çalışanlarının izinli olduğu, kamu çalışanlarının işe dahi gidemediği, halkımızın evden dışarı çıkamadığı bu korona günlerinde Kirazlıyayla’da maden faaliyetlerine günde 200-300 kamyonla fırsattan istifade etmek suretiyle devam ettirmiş. Kirazlıyayla; Yenişehir ve İznik arasında hakim bir tepede bulunan çok güzel bir yer. Ayrıca Türkiye’de flora bakımından zengin olan bir bölgedir. Böyle bir flora yok edilecek. Meyra Madencilik’in çevre değerlendirme başvuru formunun on birinci sayfasında burada yaklaşık kırk kişinin çalıştırılabileceği yazıyor. Neticede kırk kişi çalışacak ve bunu çıkarabilmek için dinamitlerle patlatma yapılacak. Yani koskoca bir dağ florasıyla birlikte uçurulacak. 2013 yılında 24 hektar olan alan, 2015 yılında 273 hektara çıkartılmış. Maden işleme sahası neredeyse 12 katı bir büyüklüğe çıkartılmış. Bir de zenginleştirme denilen flotasyon çalışması yapılacak. Yani maden çıkartıldığı sahada işlenecek. Akabinde bunun işlenmesi için, gerekli su ve atıkların depolanması için havuz yapılacak. İstişarelerde bulunduğumuz arkadaşlarımızdan aldığımız bilgiler bu havuzun patlayacağı, tutunamayacağı şeklinde. Burada kamuoyunu aydınlatacak merciler yok. Şimdi deniliyor ki ‘Kırk kişi çalışacak’. Devlet kırk kişinin çalışacağı başka istihdamlar bulabilir ama o dağlar, o flora yok olur. Kaldı ki kendilerinin başvuru raporlarında bu faaliyetin yaklaşık on yıl süreceği söyleniyor. Yani yılda iki yüz bin ton hafriyat yapılacak. Sonra o hafriyat ayrıştırılacak. Tesis de orada arıtma havuzu ile birlikte yapılacak. Flotasyon çalışması gerçekleştirilecek. Bunlardan kim kazanacak? Siz bunu yapıyorsanız bunun sonuçlarını da söylemek durumundasınız. Sadece bunun artısı kırk olamaz. Yani devlet sadece madencilik faaliyetinden maden devlerinin vereceği vergilere kalamaz. Devlet başka imkanlar sunmalıdır diye düşünüyorum. Aynı zamanda bu insanların yaşam hakkına da bir saldırıdır. Bu konuda yetkilileri milletimize bilgilendirici, onun artısını eksisini ortaya koyan açıklamalarda bulunmaya davet ediyorum. Çünkü köylümüzü güvenlik güçlerimizle karşı karşıya bulunduracak şeylerden kaçınmak lazım. Zaten milletimiz de askerimize ve polisimize son derece saygılıdır. Ama atık barajının oluşmasıyla ortaya çıakcak çinko, bakır kurşun, bunlar aynı zamanda ağır madenlerdir. İnsan sağlığı için de zararlıdır. Bunların toprağı ve havayı kirletmesine müsaade edilmemeli. Çünkü Kirazlıyayla flora olarak çok zengin bir yer. Kirazlıyayla, Kirazlıyayla olarak kalsın. Hiç kimsenin Kirazlıyayla’yı Zehirli yayla yapmaya hakkı yoktur. Bu sebeple Kirazlıyayla köylülerinin yaşam haklarına, yaşam alanlarına saygı duyan, onlarla birlikte olan ve bu konuda kendilerine destek veren siyasilerimize de teşekkür ediyorum ama Bursa milletvekillerinin, milletin vekilleri olarak bu konuda Yenişehir’e, Bursa’ya açıklamalar yapması icap ediyor. Bu açıklamalarını vekillerimizden bekliyoruz” şeklinde konuştu.

“TOPLUMUN DEĞİŞMESİ HUKUKU DA DEĞİŞTİRMEK MECBURİYETİNDE KILIYOR”

Kanunların hukuka uygun olması gerekliliğine vurgu yapan Ağa, “Kanun devletinde kanun ne diyorsa odur ama hukuk devletinde hukuk kanunun üstündedir. Kanunlar hukuka uygun olmak zorundadır. Hukuk devletinde idare, erk aynı zamanda hukukla bağlıdır. Sadece vatandaş değil yönetenler de, elinde erki bulunduranlar da hukukla bağlıdır. Bu noktada hukuk devleti olmak önemli.  Hatta hukuk devleti de değil, hukukun üstünlüğünü istemek, arzulamak güzel bir şeydir. Biz hukukun üstünlüğünü ve yüceliğini önceleyen bir hukuk anlayışını ülkemizin her yöresinde, bütün kamu gücünde yürürlükte olmasını istiyoruz ve temenni ediyoruz. Türkiye içeriden ve dışarıdan çeşitli taarruzlara maruz kalan bir ülke. Aslında bu milletimizin son üç yüz yıldır yaşadığı bir kader. Bugün hukukun üstünlüğü, insan hakları, demokrasi gibi kavramlar aynı zamanda diğer güçlü ülkeler tarafından kendi amaçlarına yönelik bir sopa olarak gösteriliyor. Böyle bir durum da var. Türkiye’de terör örgütleri mensubu, FETÖ mensubu hakimlerin ve savcıların hukuku çiğnediği herkesin malumu ama Türkiye şu an içerisinde bir sıkıntıdan geçtiği için bu hukuksuzlukları geçmişte yaşadı. Maalesef Türkiye hukuksuzlukları sadece FETÖ zamanında yaşamadı. Artılarımızla, eksilerimizle tarihimize sahip çıkmak mecburiyetindeyiz. Türkiye hukuksuzluğu 1960 yılında da yaşadı.  Milli iradenin tecellisi olan parlamentonun feshedilmesi, Türkiye’nin başbakanının idam edilmesi hukuksuzluğun bir abidesidir.  Onlar Mars’tan gelmiş insanlar değildi. Onlar da Yargıtay mensubu hakimlerdi. Yani hukuku içselleştirmek lazım. Biz bir şeyin neticesini istediğimiz ve arzu ettiğimiz noktasında bir garantiyle hareket edecek idiysek o belki olmayabilir ancak hangi şartlarda nelerin tecelli edebileceğini, hangi imkanların zuhur edebileceğini ve bizim o seferde nasıl bir başarı elde edebileceğimizi biz bilemesek de belki başarı akabinde gelecektir fakat bizden istenen insan olarak, birey olarak doğru bildiğimiz şeyin peşinde yürümek ve onu talep etmektir. Hukukun sadeleştirilmesi lazım. Bizim kara Avrupa hukuk sistemine dahil bir hukuk yapımız var. Türk hukukunda içtihatlar çoğaltılmış. İngiltere, Amerika, Kanada gibi ülkelerin hukuk sistemi içtihatlarla yürüyor. Bizde kanunlar sürekli değişiyor. Kanunların sürekli değişmesi de aslında bir eksi. Burada şöyle bir açmaz da var. Toplumun değişmesi hukuku da değiştirmek mecburiyetinde kılıyor. Bugün bizde hukuk, Türk toplumunun gerisinden geliyor. Bizim toplumumuz dinamizmi ve gelişimi noktasında Türk hukuk sisteminin önünde. Bunu bir medeniyet perspektifi içinde tekrar inşa etmek lazım ki hocalarımızın, bir hukuk kurulunun üzerinde ciddi ciddi düşünmesi lazım” dedi.

 

“BASINA YÜKLENMİŞ ÖNEMLİ BİR GÖREV VAR”

İfade özgürlüğü hakkında konuşan Ağa, “İfade özgürlüğünün önündeki mevzuattan kaynaklı engeller ortadan kaldırılmalıdır veya onlar ülkenin milli bütünlüğüne uygun olarak tekrar dizayn edilebilir. Türkiye’de son yıllarda herkes her şeyi pekala ifade edebiliyor. Fakat mesela Fransa’da ‘Ermeni soykırımı yoktur’ dediğinizde ceza alıyorsunuz. Sizin referans alacağınız ülkeler Batı ülkeleri ise orada da sıkıntı var. Bosna Hersek’te, Ruanda’da katliam olduğuna, Irak’ta iki milyon kişi öldürüldüğünde Avrupa kamuoyu bunu bilmiyordu. Yani basına yüklenmiş bir görev de var. Sadece ve sadece insan olduğu için bir insana yapılan zulme hiçbir insanlık sessiz kalamaz ama bunlar yaşandı. Medya Avrupa’da vardı, Avrupa’da medya özgürdü. Neden o katliamları vermedi, haber edemedi? Ondan önce körfezde petrole bulanmış ördekleri gösteriyorlardı. Irak’ta kitle imha silahlarının olduğunu söylüyorlardı. Sonra İngiltere’nin eski başbakanı Tony Blair bile öyle bir şey yok diye itiraf etmek zorunda kaldı. Basın dünya kamuoyundan özür diledi mi? Dileyemez, patronları müsaade etmez. Yani biz haberleri kendi akıl süzgecimizde sormadan, araştırmadan yutarsak insanlık bu şekilde yönlendirilir” ifadelerini kullandı. Korona süreci hakkında konuşan Ağa, “Pandemi sürecinde halkımız bu imtihanı büyük ölçüde geçmek üzere, Allah’ın izni ile geçecektir de ama insanlığın henüz aşina olmadığı, tam olarak bilemediği, tıbbın, bilimin henüz bir çare üretemediği üç ay süresi içerisinde ancak maske, sosyal mesafe ve dezenfekteyi öğrendiğimiz bir şey kaldı zihinlerimizde. Bunun dışında dünyada maalesef yapılabilecek bir şey yok. Umuyorum ve diliyorum ki rabbim milletimizi bu korona belasından korusun. Korona aynı zamanda bazı şeyleri de tekrar gözden geçirmemize vesile oldu. Birçok izleyicimiz evde bol bol kitap okuma imkanına erişti. Bunun gibi saymakla bitmeyecek artıları da var” açıklamasını yaptı.

 

“MEDYA TOPLUM İÇİN VAR”

Programa İzmir’den bağlanan İlkses Gazetesi Yazı İşleri Müdürü Erdal Erek, “Maalesef ifade özgürlüğü sadece Türkiye’nin değil dünyanın en büyük problemi. Bu problemler yavaş yavaş dünya değiştikçe ve sosyal medya etkisiyle belki de rayına oturur umarım. Özgür bir medya ortaya çıkmış olur. Aslında medyanın problemleri en baştan bugüne kadar devam etmiştir. Sadece farklı zamanlarda şekil değiştirmiştir. Şimdi günümüzde medya özgürlüğünün ve ifade özgürlüğünün belli kuralları var. Medya nereye kadar özgür ya da insanlar nereye kadar özgür? Bunların sınırları bulunuyor. Önemli olan bizim neyi anlatmak istediğimiz. Aslında burada en büyük iş bize düşüyor. Medyanın görevi nedir? Medya ne yapmalı? Güçlünün medyası ya da konuşmak isteyen gazetecinin ne kadar işine devam edebileceği garantisi, bunlar çok önemli ve medyanın uç noktaları diyebiliriz. Ne kadar problem olursa olsun ülkenizde bir medya varsa gerçekten şanslısınız. Bunun en yakın ve en somut örneğini 15 Temmuz’da yaşadık. Bir gazeteci Cumhurbaşkanı’na telefonla ulaşarak ve yaka mikrofonunu dayayıp canlı yayında sokaklara çıkın diye tüm topluma duyurmasaydı belki de o darbenin etkileri farklı olacaktı diye düşünüyorum. Medya bu kadar önemli iken aslında toplumların da bu noktada medyayı özgür kılacak yasal düzenlemeler ve özgürce çalışabilecek ortamları yaratması gerekiyor. Aslında işin özü medya toplum için vardır. Medya oluşan olayları, sıkıntıları gün ışığına çıkarmak için vardır. Bu da bütün toplumun ve o dönemdeki iktidarın aslında işine gelen bir şeydir” açıklamasında bulundu.

 

“İŞ YERLERİ HER DURUMA HAZIRLIKLI OLMALI”

Ankara’dan programa bağlanan GÜVSAD Genel Başkanı Ceyhun Targın ise, “Malumunuz üzere 6331 sayılı iş sağlığı ve güvenliği yasası 2012 yılının 30 Haziran’ında yürürlüğe girdi. Türkiye’de bulunan bütün işyerleri bir tek çalışanı olsa dahi kanunun emrettiği noktada iş sağlığı tedbirlerini almakla mükellefti. Bu biraz yanlış anlaşıldı. Kanun az tehlikeli sınıftaki işyerlerinde, kamuda geçerli değil veya sadece çok tehlikeli sınıfta veya bir süre sonra tehlikeli sınıftaki işyerlerinde uygulanacak gibi bir algı vardı. Aslında kanun özet olarak şunu diyor. İş yerinizde sağlık ve güvenlik tedbirlerinizi alacaksınız. Yeni iş yeriniz sağlıklı ve güvenli bir iş yeri olacak. Buna bir bakkal dükkanı da, pastane de, aklınıza gelebilecek her yer dahil. İş yerinizdeki riskleri tespit edeceksiniz. Sonra bu risklerle ilgili düzeltici, önleyici faaliyetleri uygulayacaksınız. Risk değerlendirmesi bütün işletmeler için yasanın çıktığı günden ve yürürlük maddesinin geçerli olduğu tarihten itibaren yapılması gereken bir şey. İşletmelerin bütünü çalışanların sağlıklı bir şekilde çalışmasını tespit etmek amacıyla çalışanlarının sağlık kontrollerini yapmak durumunda olacaklar. Ülkemiz bir deprem ülkesi, sonuçta çok sayıda yangınla karşılaşıyoruz, pek çok acil durum var. Bu acil durumlarla ilgili acil durum planlarını oluşturmak ve olası bir acil durumda işletmede çalışanların veya o sırada işletmede bulunanların ne şekilde hareket edeceğine yönelik acil durum planlarını hazırlamak zorunda. Bunun gibi pek çok yükümlülüğü tehlike sınıfına bakılmaksızın, aynı zamanda işletmede çalışan personel sayısına bakılmaksızın aslında yasa tüm işverenlerimizi bu konuda yükümlü kılıyor. Ancak tehlike sınıfına göre ve çalışan sayısına göre ve kamu ve özel sektöre ait iş yeri olmasına göre yasa işletmelerde iş güvenliği uzmanı, iş yeri hekimi ve iş yeri sağlık personeli bulundurma zorunluluğunu belli dönemlere ertelendi. Bizim aslında yasanın ertelenmesi olarak tanımladığımız şey tam olarak bu. Kamudaki iş yerlerinde ve yasa çıktığında on kişinin altındaydı daha sonra ileriki dönemlerdeki düzenlemelerde bu elli kişinin altına çekildi. Bu sayıdaki az tehlikeli iş yerlerindeki yasanın uygulama hükümleri ilk aşamada 2017 yılının 30 Haziran’ına ötelenmişti. Yasa ertelenmesin, bütün hükümleriyle yürürlüğe girsin dedik ama maalesef o dönemki çabalarımız yeterli olmadı. 2017’den 2020’nin 30 Haziran’ına kadar yine kamu iş yerlerinde, özel sektördeki ellinin altındaki çalışanı olan iş yerlerinde maalesef yasanın hükümlerinin uygulanması konusunda bir erteleme oldu. Şimdi yine aynı endişeleri taşıyoruz. 30 Haziran 2020’de yine erteleme olur mu? Böyle bir erteleme olursa kamuoyunun, işverenlerin, çalışanların, bizlerin, hepimizin yasanın bundan sonraki dönemde sürekli ertelenecek noktasındaki beklenti yasanın uygulanması noktasında yaratacağı olumlu sonuçları ya da bizim beklentilerimizi bir şekilde karşılamayacak noktada olacak. O nedenle biz iş sağlığı yasasının bütün hükümleriyle yürürlüğe girmesi konusunun çok önemli olduğunu düşünüyoruz. Türkiye’de kurulmuş elliyi aşkın iş sağlığı güvenliği alanındaki sivil toplum kuruluşlarını 1 Temmuz Platformu adı altında Ankara’da iş sağlığı güvenliği yasasının tekrar ötelenmemesi için mücadele vermeye davet ettik. Ankara’ya gittik Cumhurbaşkanlığı’ndan tutun, mecliste grubu bulunan ve bulunmayan siyasi partilere kadar pek çok sivil toplum kuruluşuna, siyasi partiye ve devleti yöneten mekanizmalara talepte bulunduk. 1 Temmuz Platformu’nu temsil eden heyetimizle giderek yasanın artık neden ötelenmemesi gerektiğini anlattık ve bu noktada bizleri dinlediler. Haklı olduğumuzu ifade ettiler ve bu noktada gerek iktidar gerek muhalefet partileri gerekse yasanın uygulayıcısı noktasında olan Aile Çalışma ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı’nın İş Sağlığı Güvenliği Genel Müdürlüğü yasanın ertelenmesi noktasında öteleme olacağının duyumlarının yanında bu noktada bir beklentinin olmadığını ama yine de bu noktada iradenin ülkeyi yöneten hükümette olduğunu ifade etmeye çalıştılar. Bu bizi sevindirdi ama bundan üç yıl kadar önce ötelendi. Bu tabi ciddi bir problemi de ortaya çıkardı. İş yerleri ortak sağlık güvenlik birimlerinden iş sağlığı güvenliği hizmeti alma noktasına gittiler. İş yerlerinde iş güvenliği uzmanı, iş yeri hekimi, iş yeri sağlık personeli istihdam etme noktasına gittiler ve işe alınan bu arkadaşlarımız iş yerlerinden bir-iki hafta sonra çıkartılmak zorunda kaldı. Biz platform olarak şu anda iş sağlığı güvenliği yasasının artık ötelenmemesiyle ilgili bir beklenti içerisindeyiz. İlgili makamlara bu noktadaki taleplerimizi, görüş ve önerilerimizi gerekçeleriyle beraber ilettik. Şu an beklemedeyiz. İnşallah öteleme, erteleme olmaz. Sonrasında sektörün ve meslektaşlarımızın sorunlarını yine benzer platformlarda dile getiririz. Ama öteleme olursa da ona göre bir pozisyon almayı, ona göre güvenli ve sağlıklı yaşamın tesisi için mücadele etmeyi de sürdüreceğiz” açıklamasını yaptı.

(İLKSES Gazetesi Yazı İşleri Müdürü Erdal Erek)

((GÜVSAD) Genel Başkanı İş Güvenliği Uzmanı Ceyhun Targın)