Biz bilmezdik öyle AVM’dir, süper markettir…

Mahalle bakkalımız, mahalle kasabımız, mahalle manavımız, mahalle sütçümüz, mahalle terzimiz, mahalle kunduracımız vardı ve seyyar satıcılarımız.

Top kumaş ve triko satan cumacı geçerdi sokaktan el arabasıyla; atının iki yanındaki küfelere koyduğu ürünlerle patatesçi soğancı; domates, biber patlıcancı geçerdi.

Kestanecinin, Şam tatlıcının, bozacının, pamuk şekercinin, dondurmacının, macuncunun, kalaycının, pamuk atıcının sesi yankılanırdı evlerin duvarlarında.

Onlar bizim esnaf, sanatkâr amcalarımız abilerimizdi.

Bir de Alacahırka’da surların arasından Pınarbaşı’na uzayan yolda pazar kurulurdu. Kapalı çarşıya giderdik arada.

Samimi, sıcak, dürüst ilişkiler içinde alışveriş yapılırdı. Veresiye alışveriş de mümkündü; deftere yazılır esnafa borçlanılırdı; çeksiz, senetsiz. Hayat bu kadar pahalı, işsizlik bu kadar yoğun değildi.

 

ESNAF EKONOMİNİN BAROMETRESİ

Bütün bunlar nerden mi geldi aklıma.

Türkiye Esnaf ve Sanatkârlar Konfederasyonu (TESK) Genel Başkanı Bendevi Palandöken’in Cumhuriyet’te Şehriban Kıraç’la yaptığı kısa söyleşiyle hatırladım.

Palandöken’in açıklamalarından altını çizdiklerimi paylaşayım:

‘’900 yıllık geçmişi olan bir teşkilatız. 2 milyon 50 bin işyeri var. Her biri yanında 5 kişi istihdam ediyor. Ülke nüfusunun altıda biri. Esnaf ekonominin barometresi. Pandemi döneminde esnaf en az 10 ayrı kalemde borçlandı. Pandemiden en büyük darbeyi esnaf yedi.’’

‘’Bizim velinimetimiz işçi, memur, dar gelirli. Eğer onlar paralı olursa biz de para kazanıyoruz.’’

**********************

 ‘’Yapılan destekler gerçekten küçümsenecek boyutta değil. Ama gün geçtikçe yük daha ağırlaştı. Dün entübe odasındaydık, bugün ölüyoruz diye feryat ediyoruz.’’

**********************

’100 binin üzerinde kahvehane var. Neticede işyeri buralar en küçüğü 4 kişi çalıştırıyor. Daha büyükleri 15 kişi çalıştırıyor. 4 kişi çalıştıranda bile aileleriyle birlikte 20-30 kişi ekmek yiyor. Gıda sektörü dışındaki tüm sektörlerde bir tıkanıklık var.’’

**********************

 ‘’65 yaş üstündeki esnaflar düne kadar dükkânına gelemedi.’’

**********************

’Düğün salonları kapandı. Altın fiyatları da çok yükseldiği için insanlar düğün günlerini ertelemek durumunda kaldı. Bin kişilik düğün 100-150 kişiyle yapılıyor. Bir düğün demek ev gereçlerinden tutun, yemeği, taksicisi, kuaförü 415 meslek dalını ilgilendiriyor.415 mesleğin tamamında sıkıntı büyük.’’

**********************

 ‘’İki bayram geçirdik. Özel günler esnafın olmazsa olmazı. Konfeksiyon sektörü bitti. Martta tam kışlık ürünlerin satılacağı mevsimde sezon geçti. Elindeki tüm tekstil ürünleri çeklerinin senetleri verilmiş tam satıp paraya çevirecek işler durdu.’’

**********************

 ‘’Pazarcı esnafının sıkıntısı daha beter. Borçlandılar ama mallar elinde kaldı.’’

**********************

 ‘’Okullar açılacak deniyor gerçekten açılacak mı? Şimdi insanlar aldıkları krediyle ya kırtasiye malzemesi aldı ya da borcunu ödedi ne olacak şimdi. Okul açılmazsa aldığı ürün de elinde kalacak.’’

 ‘’İnsanlar ölüm kalım davasında gidip de mobilya mı alacak. Badana mı yaptıracak.’’.

**********************

 ‘’Tabii devletin yaptığı ötelemeler, hepsi çok olumlu, ama yeterli mi denince esnaf iş yapmak istiyor. Diyor ki dükkânımdaki malı satamazsam ben çocuklarıma ne götüreceğim. İnsanlarda bir bıkkınlık var.’’

**********************

 ‘’İnsanlar şimdi kuaföre gitmiyor. Artık manikür pedikür kalmadı. Aklınıza gelen tüm sektörlerde herkesin kendine göre sıkıntısı var. İnsanlar alışveriş yapacak ki hayat canlansın. Ama belirsizlik süreci, insanlar kilitleniyor artık.’’

**********************

 ‘’Lokantalar açılmasına rağmen masa sayısı azaldı. İnsanların yeme alışkanlıkları değişti artık dışarıya çıkmıyorlar. Çok yüksek kiralar ödeyen bu işletmeler gerçekten mağdur durumda. Birahaneler eğlence yerleri hâlâ kapalı.’’

**********************

’Sokak simitçisi deyip geçmemek lazım. Neredeyse 1 milyon kişi iş bulamayan gençler buradan geçimini sağlıyor. Şimdi kimse sokak simitçisinden simit almıyor.’’

**********************

 ‘’Devlet bize ödenebilir bir şekilde borçlarımızı yapılandırsın. Aldığımız borçları tek pencereden ödeyelim diyoruz. Elektrik su parasında, akaryakıtta ÖTV, KDV kalksın. Kredi kartı gibi borcunu ödemezsen gelen yük tefeci faizini geçiyor.’’

**********************

Başkan çarpıcı örneklerle esnafın durumunu anlatmış. Umarım esnaflarımızın beklentileri karşılanır.