Loading...

“Merkad-i Fatihi Ziyaret” şiirinin şerhi…

8 Haziran 2019 21:27
A
a
Geçen haftaki yazımızda bu haftaki yazımızın üstteki başlıkla buluşacağını siz muhterem okurlarıma arz etmiştim. ‘Büyük Osmanlı Tarihi’ adıyla Merve Yayınları’nca neşrolunmuş, sekiz cilt büyük boy olarak yayımlanmış çalışmamın 1. cildinin 295, 296, 297 ve 298. sahifesinde yer alan yazımızdan alıntılamış bulunuyorum.
Şair-i Azam unvanlı Abdülhak Hâmid Tarhan Bey'in “Merkad-i Fatihi Ziyaret” adlı şiirini, İstanbulumuzun Cumhuriyet döneminin ilk İstanbul Valisi Ali Haydar Yuluğ merhumun oğlu muhterem ağabeyimiz, emekli kaymakamlarımızdan merhum Melih Yuluğ beyefendinin esrar-ı tasavvufa bihakkın vakıf olması münasebetiyle söz konusu şiirin şerhini istirham ettiğimizde, lütfettiler ben de siz okurlarımıza aynen sunuyorum. Melih Yuluğ isminin manasını kendilerine sorduğumuzda, ‘güzel adalet’ demek olduğunu beyan buyurmuşlardı. Şarihin, şerhini arz ediyorum: Fiemmanillah.
- Melih Bey:
“Fatih'in Kabrini Ziyaret” diye de söylenebilir. Bu şiirin bazı beyitleri çok derin mânâlar ihtiva ettiğinden şiirin gerek kül halinde gerekse bazı beyitlerin edebî bakımdan bir kritik hem de şerhe tâbi tutulmasında zaruret vardır. Kanaatımızca lâfızlar mânayı tam istiaptan âciz ve mânâ elfâza sığmaz durumdadır.
“Her kuşesinde dehrin nâmı beka nisarın/Şayestedir denilse âlem senin mezarın” beytinden mânâ derinliğine taşmış gibidir. Yek nazar da bu beyitten şu anlaşılıyor. “Ey Yüce Fatih cihanın her köşesinde senin nâmın var, âdeta bu âlem senin mezarın” denilmekte hata yoktur. Amma bunu izah ve şerhi yapılmadan dehrin neden dolayı Fatih'in mezarı olduğu anlaşılamamakta, müphem kalmaktadır. Esasında Hamid Bey şunu ifade etmek istemiştir. Dehrin ne tarafına bakılsa Fâtih'in daima baki ve payidar olan namını görürüz. Mezarlara kitabe dikmek o mezarda medfun olanın namını oraya te'yit içindir. Dünyanın her köşesinde Fatih'in nâmı olduğuna göre, ona her yerde bir mezar kitabesi dikilmiş olur. Her yerde bir mezar kitabesi dikmek de bütün âlemi bir mezarlık yapmaktır. İşte onun için âlem, Fatih'in mezarı denilse şayeste (lâyık)dir.
İkinci beyitten itibaren şiire mânâ vermeğe devam edelim: Fatih cihanda bir an kaldı fakat kaldığı zamanın her anı bir devir kadar uzunmuş gibi feyizli eserler verdi. Şu halde o mahdut zamanı, sınırsız gayrı mahdut yaptı. Otuz küsur senelik saltanatının mademki her anı bir devir kadar uzundur. Bu otuz sene sonsuz bir zaman demektir. Zaman denilen mefhuma bu ezelliyeti verdiğinden anlaşılıyor ki mekânen de onun ezelliyet tahtı mülkünün yanındadır. Bir şahıs mekânen böyle fevkalâde bir mazhariyyete nail olmasa zamanen o ezeliyyeti veremezdi. Şiir de çok önemli mânası şerhe muhtaç bir beyit de şöyledir:
“Mazi o perde-i gayp ükşadei huzurun Atî o, râhi muzlîm amadei güzarın” mazi ki; bir gayıp perdesidir. Ne kadar sayısız insanlar ve şöhretler o perde de kaybolup gitti. Fakat böyle yıpratıp yok eden bir mazi senin huzurunda tâzimen divan duruyor. Ati ki karanlık bir yoldur. Kimlerin oradan geçeceğini yâni âtide kimlerin yaşayacağını, hangi şöhretlerin atî/gelecek itibariyle payidar kalacağı meçhuldür. İşte böyle olan âtî daima, Fatih oradan geçecek diye hürmetle bekleyip duruyor. Görülüyor ki Hamid, “mazi o perdei gayb” derken nice namlı kimseleri nisyana gömer gayıb perdesi olan maziyi kastetmektedir. Hamid başka bir şiirinde de: “Nisyan o makteli ekâbir” demektedir ki aynı mânadadır.
Şiirin kıymeti ne kadar yüce olursa olsun, tasavvufi bir anlam taşıdığı iddia olunamaz. Hatta: “Nice karagözleri mahvetti suret perdesi” mısraı kadar bile sofiyane bir hikmet taşımaz. Yine şiirin diğer beyitlerini de şerhe devam edelim. “Kılıç tedmirin kalem tedbirin bir remzidir.” Halbuki ey Fatih sen kudretindeki azamete bak. Kalemi kılıç ve kılıcı kalem gibi kullanmayı bildin. Kalemin bir kılıç gibi titretici idi. Siyasetin hilelerine karşı kullandığın kılıç da icazkâr bir kalemdi. Kılıcın dost için yârin zülfünü okşayan nüvazîş gibi âdilâne bir lütfü tedbir olur. Fakat düşmana gelince; kılıç ve sözün bir yıldırım kesilerek çarpar düşmanın ödünü parçalardı.
Cihana o kadar hâkimdin ki eğer sen gülersen cihan da güler ve cihan da baharlar açardı. Fakat celâdet anlarında hiddete gelmişsen, o zaman da cihan küsufa uğramış gibi karanlık ve korku içinde kalırdı. Celâdet tarafından görününce mızrağın Kaarı Hake (toprağın derinliğine) inen bir yıldırımdı. Hakkaniyyet tarafından görününce o zamanda türbenin yanındaki camiin minarelerini sadece bir minare değil hak ve hakikatin göklere kadar uzanmış ve başı göklere değen bir burcu gibi görmekteyiz.
Ey Fatih; sen türbene girmekle Halik, sana bütün arşı rahmetinin kapılarını açtı sen ki hayatında bu kadar saltanat ve ülkeler fetih ettin. Fakat ölümünle de arşı fetih etmeği başardın. Şu halde fethettiğin diyarın en azametlisi kendi türbendir. Madem ki türbenle sana arş dahi meftun olur.
Şahsiyetin de o kadar büyük ki eğer bunu da maddeten ifade etmek lâzım gelse büyük dağlar sana yastık olurdu.
Tahtın ki yukarıdadır fakat herkesin yalnız yüksekte zannettiği o taht o kadar derindir ki derinliğin kendisi de ona hürmeten ayağa kalkar. Buna mukabil mezarın toprağın içerisindedir. Herkes sanır ki mezar çukurdadır. Halbuki çukurda olan mezarın hakikatta o kadar ulvî ve yüksek ki ulviyetin kendisi bile bu yüksekliğine hürmeten eğilip rükûa varmaktadır. Bir kaza var bir de ona bilmecburiye, boyun eğmekten ibaret bir rıza var. Senin pençen ise, o rızanın eteğini sarmış bir kaza idi. Rıza nasıl daima kazaya mağlûp ise cihanda senin bir kaza gibi olan gücünün karşısında rıza idi.
Sen ebediyete erdikçe sermediyet kelimesi seni kucaklamak istedi. Fakat ezel ve ebedden ibaret iki kanadını açarak seni kucaklamak isterken seni cihanları kaplayan hudutsuz ruhun onu tuttu kucakladı. Seni sermediyetin melikesi bile ihata edememiş, sen ona muhit olmuşsun, demektir.
Aziz okurlarım, İstanbul ki, 566. fetih yıl dönümünü, Osmanlı fethi Sultan Fatih Mehmed Han emanetini aziz milletimizin şanlı bayrağının gölgesi altında sürdürmeye devam etmekle Allah’ın izniyle kıyamete kadar muhafazası temennisiyle, geleceğe ise ümitvar olalım.
 
1000
icon

Henüz yorum yapılmadı,
İlk Yorum yapan siz olun...

hava durumu HAVA DURUMU
arşiv HABER ARŞİVİ
Bu haber ilginizi çekebilir! Kapat