Loading...

İskambil kağıtlarının tarihine yolculuk

3 Kasım 2019 20:58
A
a
İskambil kağıtlarının 1200'lü yıllarda Çin’de kâğıt para kullanımıyla eş zamanlı olarak ortaya çıktığı düşünülüyor. Önce Hint ve İran topraklarına yayılıyor, sonra da Memluk İmparatorluğu’na. Bir asır sonra da seyyahlarla ve ticaret erbabıyla İtalya’ya, İspanya’ya ve Portekiz'e eş zamanlı olarak götürüldüğü tahmin ediliyor. İskambil kartlarının kökeni tam olarak bilinmemekle beraber, tarot  kart sistemlerinden türetildiği, Çin, Hindistan ve Arabistan'da 7. ve 10. yüzyıllar arasında modern kartlara benzer kartlarla oyunlar oynandığına dair kanıtlar mevcuttur. Hatta bu kart sistemini Marco Polo'nun Çin'den Avrupa'ya getirdiği tahmin ediliyor. Bugün oynadığımız standart 4 sınıflı 52 kağıt ise 14. yüzyılda Fransa'da geliştirilmiştir. Buradan da tüm dünyaya yayılmıştır. İlk zamanlarda el yapımı olduğu için sadece zengin kesimde yaygınlaşmış, ardından tahta kalıpların kullanılmaya başlamasıyla, geniş kitlelere ulaşmıştı. Yüzyıllar boyunca çok farklı şekil ve boyutlarda üretilen İskambil kağıtları, üretildikleri kültürün izlerini, etnik ve ulusal motiflerini yansıtan ögeleri taşıyordu. Oyun yanı sıra kumar, eğitim, büyücülük, fal bakma, politik mesaj iletme vb. amaçlar için de kullanılıyordu.



Kâğıtların 13'üncü yüzyılda Marco Polo tarafından Avrupa’ya getirildiği iddialar arasında. Johannes Gutenberg de oyun kâğıdı basıyormuş. Hindistan ya da Arabistan’dan geldiğini ileri sürenler de var ama bugünkü şekilleriyle kullanımın 14’üncü yüzyıl Fransa'sına dayandığı kesin gibi. O tarihlerde, Fransa’da dört sınıf vardı ve iskambil kağıtlarındaki kupa, maça, karo ve sinek bu dört sınıfı temsil ediyordu.
Kupa bir kalkanı andıran şekliyle asil sınıfı ve kilisenin,
Maça bir mızrak ucunu çağrıştıran şekliyle ordunun,
Karo ticari deniz işletmelerinin eşkenar dörtken kiremitlerinden esinlenerek orta sınıfın,
Sinek ise yonca yaprağına benzeyen şekliyle köylünün temsiliydi.
Destede yer alan 4 papazın, tarihte öne çıkmış kralları temsil ettiği yönünde iddia çok yaygın olmasına rağmen geçerli kanıtı bulunmayan bir iddia var. Buna göre, Kupa Papaz Kral Şarlken’i, Sinek Papaz Büyük İskender’i, Karo Papaz Julius Cesar’ı temsil etmekte.
Bugün briç, poker veya benzeri oyunlarda, kupanın en değerli, sineğin ise en değersiz kart olmasının nedeni de bu sınıflama. ‘İskambil' kelimesi de dilimize yine, Fransızca’da bu kartları ifade eden 'briscambille' sözcüğünden geçmiş. Birli, papaz, kız ve oğlan için kullanılan as, rua, dam ve vale isimleri de yine Fransızca karşılıkları As, Roi, Dame ve Valet kelimelerinden dilimizle kaynaşmış.
İskambil kağıtlarının bir matematiği var bir destedeki 52 kart, bir yılın 52 haftasını temsil ediyor.Dört takım -kupa, maça, sinek ve karo- ise dört mevsimi. Bu arada, her renkteki 13 kart, Ay döngüsünün 13 evresinin temsili. Bir destedeki tüm sayıları (sembollerin temsil ettiği 11, 12, 13 şeklinde yapılmalı), joker ile birlikte toplarsanız elde ettiğiniz rakam 365 bir yılı. Destedeki iki rengin, yani siyah ile kırmızının da gece ile gündüzü temsil ettiği belirtiliyor.
 
1000
icon
Metin Sancaktar 5 Kasım 2019 23:14

İlginç ve aydınlatıcı bilgiler için teşekkürler. İlgi ile izliyorum.

0 0 Cevap Yaz
hava durumu HAVA DURUMU
arşiv HABER ARŞİVİ

 
Bu haber ilginizi çekebilir! Kapat