Boşanma, çoğu zaman tek bir kararla başlayıp kısa sürede tamamlanan bir süreç değildir. Ayrılık kararı, dava aşaması, mahkeme süreci ve boşanma sonrasında yeni bir hayat kurma çabası, aylar hatta yıllar sürebilen zorlu bir dönemi beraberinde getirebilir. Bu süreçte yaşanan sorunlardan biri de, çoğu zaman yeterince konuşulmayan ekonomik şiddettir.

Ekonomik şiddet; kişinin gelirine, mal varlığına veya temel ihtiyaçlarını karşılama imkânına yönelik baskı kurulması, ekonomik kaynakların bir kontrol ve cezalandırma aracı olarak kullanılması şeklinde ortaya çıkabilir.

Bu baskı yalnızca evlilik devam ederken yaşanmaz. Ayrılık kararı alındıktan sonra başlayan dava sürecinde de taraflardan biri; mal varlığını gizleyerek, gelirini olduğundan farklı göstererek, ortak sorumluluklardan kaçınarak ya da ekonomik imkânlarını karşı taraf üzerinde bir güç unsuru hâline getirerek baskı kurmaya çalışabilir.

Mahkeme sürecinin uzaması, belirsizlikler, geçim kaygıları ve yeni bir düzen kurma çabası, tarafların zaten ağır olan yükünü daha da artırabilir. Bazen ekonomik mücadele, hukuki mücadelenin önüne geçebilir ve taraflar hak aramaktan çok birbirlerini yıpratmaya odaklanabilir.

Üstelik boşanma kararının kesinleşmesi, her zaman ekonomik baskının sona erdiği anlamına gelmez. Boşanma sonrasında da nafaka, çocukların eğitim ve sağlık giderleri, mal paylaşımı veya diğer ekonomik sorumluluklar üzerinden yaşanan anlaşmazlıklar, taraflar arasında yeni gerilim alanları oluşturabilir.

Bu noktada hak aramak ile ekonomik gücü bir baskı aracına dönüştürmek arasındaki farkı görebilmek önemlidir. Hukuki hakların kullanılması doğal ve meşrudur. Ancak hukukun, karşı tarafı ekonomik olarak çökertmenin veya cezalandırmanın bir aracı hâline gelmesi, adalet duygusuna zarar verebilir.

Ekonomik şiddet, yalnızca para ile ilgili bir mesele değildir. Aynı zamanda bireyin bağımsızlığını, güven duygusunu ve yeni bir hayat kurma kapasitesini de etkileyen bir süreçtir. Bu nedenle ekonomik kaynakların bir üstünlük aracı değil, hak ve sorumluluk çerçevesinde değerlendirilmesi büyük önem taşımaktadır.

Boşanma davaları, kazananı ve kaybedeni olan bir savaş değil; sona eren bir birlikteliğin hak, sorumluluk ve insan onuru gözetilerek yeniden düzenlenmesi gereken süreçlerdir. Çünkü bir evliliğin sona ermesi, tarafların birbirine zarar vermesini meşru hâle getirmez.

Belki de üzerinde düşünmemiz gereken soru şudur:

Bir evlilik sona erdiğinde, geride kalan yalnızca hukuki kararlar mı olmalıdır? Yoksa adalet, vicdan ve karşılıklı sorumluluk duygusu da ayrılığın bir parçası olarak korunabilir mi?

Çünkü boşanma, yalnızca bir hukuki ayrılık değil; aynı zamanda insanlığın, vicdanın ve karşılıklı sorumluluk bilincinin de sınandığı bir süreçtir.