Tüketim toplumunda aileye baktığımızda yalnızca ne satın aldığımızı değil, çocuklarımıza nasıl bir hayat anlayışı sunduğumuzu da sorgulamamız gerekiyor.

Çünkü tüketim artık yalnızca ihtiyaçlarımızı karşılayan ekonomik bir faaliyet değil. Mutluluk, başarı, güzellik, statü ve hatta sevgi bile giderek satın alınabilen şeylerle ilişkilendiriliyor.

Bu dönüşümün aile içindeki yansımaları ise oldukça dikkat çekici.

Kadın, bir yandan ekonomik ve sosyal hayatta daha görünür ve güçlü bir konuma gelirken, diğer yandan “iyi anne” olmanın ölçütleri de tüketim üzerinden yeniden tanımlanabiliyor. Çocuğuna daha iyi eğitim, daha iyi kıyafet, daha fazla etkinlik, daha yeni teknoloji sunmak isteyen anne, farkında olmadan anneliğini sunduğu imkânların miktarıyla ölçmeye başlayabiliyor.

Böylece sevginin dili de değişiyor.

“Senin için en iyisini istiyorum” cümlesi, zaman zaman “Senin için daha fazlasını almalıyım” düşüncesine dönüşüyor.

Çocuk ise bu düzenin yalnızca tüketicisi değil, tüketim kültürünün aileye taşıyıcısı hâline geliyor.

“Arkadaşımda var.”
“Benimki neden daha eski?”
“Her çocukta var.”

Bu cümlelerin arkasında yalnızca bir eşya isteği yok. Ait olma, kabul görme ve geride kalmama kaygısı da var.

İşte aile tam burada devreye giriyor.

Çocuğun her isteğini karşılamak onu mutlu etmek değildir. Çünkü çocuk ihtiyaç ile istek arasındaki farkı, sahip olmakla değerli olmak arasındaki ayrımı kendiliğinden öğrenmez. Bunu aile öğretir.

Ancak burada ebeveynleri suçlamak yerine daha geniş bir soruya bakmak gerekiyor.

Bugün ebeveynler yalnızca çocuk yetiştirmiyor; aynı zamanda iyi ebeveyn olduklarını sürekli kanıtlamaya zorlandıkları bir kültürün içinde yaşıyorlar. Daha iyi okul, daha iyi eğitim, daha fazla etkinlik, daha yeni teknoloji… Her şeyin “daha fazlası” üzerinden tanımlandığı bir dünyada, çocuğuna daha fazlasını sunmak sevginin doğal bir ifadesine dönüşebiliyor.

Belki sorun ebeveynlerin fazla vermesi değil; toplumun iyi ebeveynliği giderek daha fazla vermek üzerinden tanımlaması.

Bu nedenle çocuğu tüketimden bütünüyle uzaklaştırmak değil, tüketimin onun kimliğini kurmasına izin vermemek gerekiyor.

Çünkü çocuk, sahip olduklarıyla değil; kurduğu ilişkiler, geliştirdiği beceriler, ürettiği değer ve kendisi olabilme kapasitesiyle büyümeli.

Belki geleceğin en özgür çocuğu, her istediğine sahip olan değil, sahip olmadıkları karşısında kendisini eksik hissetmeyen çocuk olacaktır.

Ve belki aile olmanın en önemli sorumluluklarından biri de budur:
Çocuğa yalnızca dünyada neye sahip olacağını değil, sahip olmadığında da kim olduğunu öğretebilmek.