Hava Durumu

Türkiye ve İran ilişkileri nereden nereye !

Yazının Giriş Tarihi: 23.05.2024 17:40
Yazının Güncellenme Tarihi: 23.05.2024 17:40

Nedeni henüz tam olarak netleşmeyen bir helikopter kazası sonucu yaşamını yitiren İran Cumhurbaşkanı Reisi ve beraberindeki zevat için Türkiye’de “yas” ilan edilmesi oldukça tartışılıyor. Dayanak olarak da, İran’ın şu anki devlet rejimi ile ülkemizin cumhurbaşkanları vefat ettiğinde, bu ilgi ve üzüntüyü belirtecek “yas ilanı” yapılmaması gösteriliyor. Çünkü, Türkiye-İran ilişkilerinin 1923-1938 yılları arasındaki yakınlığına bakıldığında en fazla “Nereden nereye” diyebiliyorsunuz. Önce şu “bayrağımızın yarıya indirilmesi” meselesine bir bakalım. Daha önce de bu satırlarda belirttiğim üzere, 23 Kasım 1963 günü yeni evimize taşınırken, caddelerdeki bayrakların yarıya indirildiğini görmüş ve bunun nedenini öğrenmek istemiştim ve “ABD Başkanı Keneddy’nin öldürülmesi sebebiyle” yanıtını,  rahmetli babamdan almıştım. Yani, ülkeler arası dostlukların dozuna göre, karşılıklılık (mütekabiliyet) sınırları içinde böyle bir uygulama yapılarak “yas ilanı” gerçekleşebiliyor. Bu neden ile, şu anda ülkemizde, İran Cumhurbaşkanı için yas ilanı pek de yerinde görünmüyor. Buna ben de katılıyorum. Nedenlerini de, yıllar önce tanıdığım İranlı okul ve iş arkadaşlarımın anlattıklarına dayanarak ve de bilimsel çalışmalara bakarak vermek isterim. Özellikle Ulu Önder Atatürk ile dönemin İran Şahı Rıza Pehlevi arasında iyi ilişkiler ve dostluk olduğu biliniyor. Hatta, İran liderinin, Atatürk devrimlerine övgü ile baktığını belirten bilimsel çalışmalar da var. Sonraki yıllarda oğlu Pehlevi de Türkiye ile ilişkilerini sıcak tutmuştu. Hatta, İran Şahı’nın eşi Farah Diba, başta ABD olmak üzere batı dünyası ve ülkemizde de örnek bir kadın portresi olarak görünürdü. Bu söylediklerim altmışlı yıllarda idi. Farah Diba o dönemin ikoni olmuştu giyimi ve şıklığı ile...Bunun yanı sıra o dönemlerde aynı lisede okuduğumuz üç İranlı arkadaşımız da vardı. Daha sonra biri doktor oldu ve Bursa’ya yerleşti. Bu üç arkadaşın biri okulumuzun voleybol, ikisi de basketbol takımlarında yer alırdı. Ülkelerinden övgü ile söz  ederlerdi o günlerde…Yetmişli yılların sonlarına doğru işçi-öğrenci olarak çalıştığım fabrikada yine bir İranlı kız arkadaşımız vardı. Desen bürosunun elemanıydı.

Ve yıl 1979 olmuştu. Gazete ve TV kanalındaki haberlere göre İran’da ihtilal olmuş, sürgündeki lider ve bir süre Bursa’da da bu hayatı yaşayan Ayetullah Humeyni İran’a geri dönmüştü. Ani bir rejim değişikliği ile bu ülke çok farklı bir yerlere sürüklenmişti. İş yerindeki kız arkadaşımız, “kesinlikle ülkeme dönemem” diyordu henüz ihtilalin başında... O dönemde bunun nedenini tam olarak anlayamıyorduk, ama yıllar sonra bir Anadolu seyahatim sırasında iyice anlamış oldum. Yıl 2007, Van Gölü’nün güneyindeki Tatvan’da ve göl kenarındayım. Karşıda da bir feribot duruyor. Hemen yaklaştım ve karadaki görevliye “Van’a gidiyor mu?” dedim. O da yolcu musun? Diye sordu, evet yanıtını alınca “atla” dedi…Feribot’a çıktım. Ama rotayı bilmiyorum. Biraz dolaştım bir erkek grubuna sordum “Türkçe  yok” yanıtı aldım. Kadınlara doğru yöneldim, hepsi spor giyimliydi. Onlara sormak istedim sadece İran kelimesini duyabildim. Dört saatlik bir yolculuktan sonra Van’a yanaştık, birkaç kişi indi, kalabalık kaldı. Meğer Kayseri’den gelen İranlı öğretmen kafilesi imiş bu grup... Görevliye sordum ücret ne kadar diye “Zamanı geçti artık devlettensin” dedi. Yolcuların neden konuşmadığını sordum bu kez… “Onlar İranlı, şimdi trenle biraz yol alacaklar, herkes giysilerini değiştirecek,ülkesindeki kılığa dönecek. Kadınlar pantolonları çıkaracak…Onun için sana cevap vermemişlerdir korkudan “ dedi. İşte böyle dostlar… İnanç eksenli bir rejim değişikliği, hem sosyal anlamda, hem de uluslar arası ilişkilerde bu denli büyük değişimlere yol açıyor, açabiliyor. Bu olay, şu anda ülkemizdeki küçük tartışmanın yanıtını da açıkça veriyor. Bizdeki ülke yönetimin, eğilimi konusunda aslında çok önemli bir ip ucu da sağlıyor. Anlayana  tabii…

Yorum Ekle
Gönderilen yorumların küfür, hakaret ve suç unsuru içermemesi gerektiğini okurlarımıza önemle hatırlatırız!
Yorumlar
Yükleniyor..
En son gelişmelerden anında haberdar olmak için 'İZİN VER' butonuna tıklayınız.