Bursa’nın çarşı tecrübesi Üsküp’ün geleceğini şekillendirecek
Bursa’nın asırlardır ticaret ve kültür hayatına ev sahipliği yapan tarihi çarşıları, Balkanlar’daki Osmanlı mirasının yeniden ayağa kaldırılması için örnek oluyor. Kuzey Makedonya’nın başkenti Üsküp’te bulunan ve yaklaşık bin dükkânı bünyesinde barındıran Tarihi Osmanlı Türk Çarşısı’nın korunması, yenilenmesi ve gelecek nesillere aktarılması amacıyla hazırlanan proje kapsamında, Kuzey Makedonya’dan üst düzey bir heyet Türkiye’ye geldi. Ankara’da Kültür ve Turizm Bakanlığı nezdinde gerçekleştirilen görüşmelerin ardından Bursa’ya geçen heyet, Hanlar Bölgesi ve Tarihi Kapalı Çarşı’da incelemelerde bulunarak esnafla bir araya geldi.
Kuzey Makedonya Cumhuriyeti önceki dönem Başbakan Yardımcısı, iktidar partisinin Genel Başkanı ve Üsküp’ün Çayır Belediye Başkanı İzzet Meciti, Kuzey Makedonya Kültür ve Turizm Bakanı Dr. Sedat Süleymani ve önceki dönem Sayıştay Başkanı Naser Ademi’nin yer aldığı heyetin ziyaretinde, Üsküp Tarihi Çarşısı’nın geleceği masaya yatırıldı. Çalışmaların temelinde, tarihi çarşıların yalnızca mimari yapılarının korunması değil, aynı zamanda ticari hayatın, esnaf kültürünün ve sosyal dokunun da yaşatılması hedefi yer aldı.
Bu kapsamda geliştirilen modelin devlet kurumları, yerel yönetimler, sanayi ve ticaret odaları ile esnaf temsilcilerinin ortak hareket etmesine dayandığı belirtildi. Kültür ve Turizm Bakanlığı, TİKA ve Vakıflar Genel Müdürlüğü gibi kurumların yanı sıra Bursa ve Üsküp yerel yönetimleri, ticaret kuruluşları ve esnaf birliklerinin de projede yer alması planlanıyor.
"Bursa esnafının tecrübesini Üsküp'e taşımak istiyoruz"
Kuzey Makedonya Kültür ve Turizm Bakanı Dr. Sedat Süleymani, Bursa ziyaretinde yaptığı açıklamada, Üsküp Osmanlı Çarşısı'nın yenilenmesi için Türkiye ile iş birliği içerisinde çalıştıklarını söyledi. Ankara’da Kültür ve Turizm Bakan Yardımcısı Nadir Alpaslan ile bir toplantı gerçekleştirdiklerini belirten Süleyman, "Üsküp Osmanlı Çarşısı'nın yenilenmesi ve tadilat çalışmalarının başlatılmasına yönelik proje hazırlıklarımızı görüştük. Bugün de Bursa'dayız. Osmanlı Çarşısı'nın esnafıyla bir araya geldik. Allah nasip ederse bu projeyi Türkiye Kültür ve Turizm Bakanlığı, Makedonya Kültür ve Turizm Bakanlığı ve Bayram Vardar'ın yardımlarıyla güzel bir projeye dönüştüreceğiz. Üsküp Çarşısı'nı yenilemek amacıyla ziyaretlere başladık. Ocak ayında Kuzey Makedonya'da yeni bir toplantı gerçekleştirilecek. Buradaki ticari iş birliğini ve kardeş esnaf modelini Üsküp'e taşımak istiyoruz" diye konuştu.
"İki şehrin 600 yıllık çarşı kardeşliğini yaşatmak istiyoruz"
Projenin teknik altyapısı ve şehircilik vizyonuna ilişkin değerlendirmelerde bulunan Şehir Plancısı Bayram Vardar ise Bursa ile Üsküp arasındaki tarihi bağların ticaret ve kültür üzerinden bugün de devam ettiğini söyledi. Bursa’nın 1326 yılında fethedilmesinin ardından 1391'lerde Üsküp’ün de Osmanlı topraklarına katılmasıyla iki şehir arasında güçlü bir kardeşlik ilişkisi oluştuğunu belirten Vardar, "Bu iki şehrin ticari ve kültürel yaşamının nabzının attığı çarşılardaki kardeşliğin sürmesini murat ediyoruz. Üsküp Çarşısı'nın temel mimari altyapısı sağlam olsa da restorasyona ve renovasyona ihtiyacı var" ifadelerini kullandı.
Özel Çarşı Kanunu çerçevesinde kapsamlı bir çalışma yürüttüklerini kaydeden Vardar, altyapıdan ahşap doğramalara, tabelalardan cephe düzenlemelerine kadar birçok başlıkta Bursa modelinin esas alınacağını dile getirdi. Vardar, gerçekleştirilen çalıştayın son derece verimli geçtiğini de sözlerine ekledi.
"Bursa Hanlar Bölgesi, Üsküp'e örnek olacak"
UNESCO Dünya Mirası Listesi’nde yer alan Bursa Hanlar Bölgesi, yaşayan tarihi çarşı kimliğiyle Üsküp projesinin en önemli örneklerinden biri olarak öne çıktığını belirten Vardar, "Geçmiş yıllarda Bursa Büyükşehir Belediyesi Bursa Çarşısı'nda Bursa çarşısının her noktasında ciddi çalışmalar gerçekleştirdi. Bursa çarşısı, 1326 yılında fethedilen Bursa'yla beraber hemen 65 sene sonra 1391'li yıllarda Üsküp'ün fethiyle beraber Üsküp ve Bursa yoğun bir kardeşlik ilişkisi içerisinde birbirine sırt veren, birbirini destekleyen iki şehir olmuş. Bu iki şehrin ticari yaşamında da tarihi, kültürel merkezlerinden ticaretin, kültürün, sosyal yaşamın nabzının attığı çarşısında da kardeşliğin sürmesini murat ederek Bursa çarşısındaki deneyimleri Üsküp çarşısı Makedonya Üsküp şehrinin merkezinde bulunan Üsküp çarşısında da yaşatalım, uygulayalım istiyoruz. Bu nedenle biz Bursa çarşısının bugüne gelmesinde yaşayan esnaf yaşayan kişiler olarak çarşı esnaf liderleriyle Üsküp çarşısının esnafını buluşturalım istiyoruz. Bunun öncesinde tabii ki Üsküp çarşısının temel mimari altyapısı sağlam olsa da birtakım bakıma ihtiyacı var. Restorasyona ihtiyacı var. Bu bakımın, restorasyonun yöntemi, bunun sosyal etkileri, ekonomik etkileri, mali boyutu gibi birtakım teknik ve hukuki ekonomik boyutlarıyla beraber daha doğru, sağlıklı, ticari anlamda nitelikli bir seviyeye ulaştırmak için buradayız. Heyetimiz çok kalabalık bir heyet" diye konuştu.
Hazırlanan master plan kapsamında Üsküp’teki Kurşunlu Han, Sulu Han ve Kapan Han gibi tarihi yapıların kültür, sanat ve kamusal buluşma alanları olarak değerlendirilmesi hedefleniyor. Bunun yanı sıra sokakların tarihi dokusuna uygun hale getirilmesi, tabela, kepenk, çatı ve cephe bütünlüğünün sağlanması, esnaf birlikleri arasında iş birliğinin geliştirilmesi ve usta-çırak geleneğinin güçlendirilmesi planlanıyor.
