"Türkiye ihracat ve pazar kaybı yaşayacak"
Avrupa Birliği’nin Güney Amerika ülkelerinden oluşan MERCOSUR ve Hindistan ile imzaladığı yeni serbest ticaret anlaşmaları (STA), Türkiye-AB ticari ilişkilerinde yeni bir tartışma başlattı. Türkiye’nin toplam ihracatının yüzde 42’sini gerçekleştirdiği AB’nin üçüncü ülkelerle ticaretini derinleştirmesi, orta vadede Türkiye’nin ihracat ve pazar payı kaybı yaşayabileceği yönünde değerlendirmelere neden oluyor.AB ile MERCOSUR arasında 17 Ocak’ta imzalanan ve yaklaşık 25 yıldır müzakere edilen anlaşma kapsamında, iki blok arasında gümrük vergilerinin büyük bölümünün kademeli olarak kaldırılması öngörülüyor. Yaklaşık 300 milyon nüfusa ve 3 trilyon dolarlık ekonomik büyüklüğe sahip MERCOSUR ülkelerinden AB’ye özellikle tarım ürünleri, petrol ve minerallerin ihracatının artması beklenirken; AB’nin bölgeye makine, otomotiv, kimya ve sanayi ürünleri satışı öne çıkıyor.
Benzer şekilde yaklaşık 20 yıldır müzakereleri süren AB-Hindistan STA’sı da sonuçlandırıldı. Anlaşma kapsamında ticarete konu ürünlerin yüzde 95’inde gümrük vergilerinin aşamalı olarak düşürülmesi planlanıyor. Küresel hasılanın yaklaşık yüzde 25’ini temsil eden iki taraf arasında otomotiv, makine, kimyasallar ve elektrikli ekipman ticaretinde artış bekleniyor.Türkiye iş dünyası temsilcileri, bu gelişmelerin özellikle otomotiv, makine, kimya, tarım ve elektronik sektörlerinde Türkiye’nin rekabet gücünü zayıflatabileceğini ifade ediyor. İstanbul Demir ve Demir Dışı Metaller İhracatçıları Birliği (İDDMİB) Başkanı Çetin Tecdelioğlu, AB’nin STA imzaladığı ülkelerin gümrük vergilerinden muaf hale gelmesinin Türkiye açısından dezavantaj yarattığını belirtiyor. Tecdelioğlu’na göre, MERCOSUR ülkelerinde Türk ürünlerine uygulanan yüksek vergiler devam ederken AB menşeli ürünlerin bu pazarlara gümrüksüz girmesi, Türkiye’nin ihracatını olumsuz etkileyebilir.İş dünyasının temel eleştirisi, 1996’dan bu yana yürürlükte olan Türkiye-AB Gümrük Birliği’nin yarattığı “asimetri”ye odaklanıyor. AB’nin üçüncü ülkelerle imzaladığı STA’lara Türkiye otomatik olarak dahil olmazken, bu ülkelerin ürünleri Gümrük Birliği nedeniyle Türkiye pazarına gümrüksüz girebiliyor. Bu durumun hem ihracat kaybına hem de ithalat baskısına yol açtığı vurgulanıyor.Geçtiğimiz hafta Türkiye’yi ziyaret eden AB Komisyonu’nun Genişlemeden Sorumlu Üyesi Marta Kos, hükümet yetkilileri ve iş dünyası temsilcileriyle bir araya geldi. Görüşmelerde Gümrük Birliği’nin güncellenmesi ve ekonomik ilişkilerin derinleştirilmesi gündeme gelse de, somut bir ilerleme sağlanmadı. Hazine ve Maliye Bakanı Mehmet Şimşek, Türkiye’nin AB’nin beşinci büyük ticaret ortağı olduğunu hatırlatarak, Gümrük Birliği’nin hizmetler, tarım ve kamu alımlarını kapsayacak şekilde güncellenmesi gerektiğini dile getirdi.
TÜSİAD da Türkiye’nin AB’nin üretim ve değer zincirinin önemli bir parçası olmasına rağmen, son dönemde AB’nin yeni ticaret ve sanayi mekanizmalarının dışında kalmasının “stratejik bir çelişki” yarattığı görüşünü paylaştı. Açıklamada, bu durumun uzun vadede yalnızca Türkiye’yi değil, AB’nin rekabet gücünü de olumsuz etkileyebileceği ifade edildi.Uzmanlar ise kısa vadede ani bir pazar kaybı beklenmemesi gerektiğini belirtiyor. TEPAV Ticaret Çalışmaları Merkezi Direktörü Bozkurt Aran, AB’nin katı standartları nedeniyle Hindistan ve MERCOSUR ürünlerinin Avrupa pazarına girişinin zaman alacağını vurguluyor. Aran’a göre, Türkiye’nin bu süreçte hem Gümrük Birliği’nin güncellenmesi için daha aktif bir diplomasi yürütmesi hem de AB kurumları nezdinde taleplerini doğrudan dile getirmesi önem taşıyor.
