Bir kentin geleceğini yalnızca yeni yollar, binalar, parklar ve meydanlar belirlemiyor. Asıl mesele, o kentin sahip olduğu kaynakları nasıl kullandığı, ürettiği atıkla nasıl baş ettiği ve gelecek kuşaklara nasıl bir çevre bıraktığıdır.

Bugün artık belediyecilik anlayışında çevre, “yapılacak işler” listesinin sıradan bir maddesi olmaktan çıkmış durumda. İklim değişikliği, sıfır atık, geri dönüşüm ve kaynakların verimli kullanılması, şehir yönetimlerinin en önemli başlıkları arasında yer alıyor.

Bu açıdan Yıldırım Belediyesi’nin çevre ve sıfır atık alanında yürüttüğü çalışmalar dikkat çekici.

Bursa’nın farklı ilçelerinden belediye temsilcilerinin Yıldırım Belediyesi’ni ziyaret ederek uygulamaları yerinde incelemesi de aslında önemli bir mesaj taşıyor: Belediyeler arasında rekabet kadar, bilgi ve tecrübe paylaşımı da kentin geleceği açısından büyük önem taşıyor.

Bursa Büyükşehir Belediyesi’nin yanı sıra Osmangazi, Nilüfer, Mudanya, İnegöl, Mustafakemalpaşa, Karacabey, Gemlik, Yenişehir, İznik, Keles ve Kestel belediyelerinin temsilcilerinin Yıldırım’daki çalışmaları incelemesi, çevre konusunda ortaya konulan uygulamaların yalnızca bir ilçeyle sınırlı kalmaması açısından değerli.

Çünkü çevre sınır tanımıyor.

Yıldırım’da toplanmayan bir atık, başka bir ilçeye ulaşabiliyor. Bir bölgede kirletilen hava, diğer bölgeleri de etkiliyor. Yanlış kullanılan kaynakların bedelini ise yalnızca bugünün insanları değil, yarının çocukları da ödüyor.

Dolayısıyla çevre konusunda belediyelerin birlikte hareket etmesi bir tercih değil, giderek bir zorunluluk haline geliyor.

“Sıfır atık” sadece çöp toplamak değildir

Yıldırım Belediyesi’nin çalışmalarında dikkat çeken noktalardan biri de sıfır atık anlayışının yalnızca “çöpü topla, geri dönüştür” yaklaşımıyla sınırlandırılmaması.

Atığın kaynağında azaltılması, ayrı toplanması ve geri kazanılması elbette işin temelini oluşturuyor. Ancak bunun yanında vatandaşın bilinçlendirilmesi, tüketim alışkanlıklarının değiştirilmesi ve kaynakların daha verimli kullanılması gerekiyor.

Belediye Başkanı Oktay Yılmaz’ın sözleri de tam olarak bu noktaya işaret ediyor.

Yılmaz, sıfır atık anlayışını yalnızca atıkların toplanması ve geri dönüştürülmesi olarak görmediklerini, yaşamın her alanında kaynakların verimli kullanılmasını ve gelecek nesillere daha yaşanabilir bir dünya bırakılmasını hedeflediklerini söylüyor.

Bence meselenin özü burada.

Çünkü geri dönüşüm önemli olmakla birlikte, asıl başarı daha az atık üretmekte.

Bir ürünün çöpe gitmeden önce kaç kez kullanılabildiği, ne kadarının geri kazanılabildiği ve üretimden tüketime kadar ne kadar kaynak harcandığı sorularını sormadığımız sürece sıfır atık hedefinin yalnızca bir slogan olarak kalma riski var.

Plastiksiz Yıldırım, Paratık Yıldırım...

Yıldırım Belediyesi’nin farklı başlıklardaki projeleri de bu yaklaşımın somut örneklerini oluşturuyor.

“Plastiksiz Yıldırım” projesi, günlük hayatımızın neredeyse her alanına giren plastik kullanımına dikkat çekmesi açısından önemli.

“Paratık Yıldırım” ise atığın yalnızca çevresel değil, ekonomik bir değer de taşıyabileceği fikrini öne çıkarıyor.

Diğer tarafta Sahipsiz Sokak Hayvanları Besin Üretim Tesisi bulunuyor.

Bu çalışmaların ortak noktası aslında oldukça basit: Eldeki kaynakları mümkün olduğunca verimli kullanmak.

Bir tarafta atığın azaltılması, diğer tarafta geri kazanılması, başka bir tarafta ise değerlendirilebilecek kaynakların yeniden ekonomiye veya sosyal faydaya kazandırılması...

İşte sürdürülebilir belediyecilik tam da böyle bir bütünlük gerektiriyor.

Asıl başarı, vatandaşın alışkanlığında

Ancak burada belediyelere de vatandaşlara da önemli bir görev düşüyor.

En modern atık toplama tesisi bile vatandaş kaynağında ayrıştırma yapmadığı sürece beklenen sonucu veremez.

En kapsamlı çevre projesi bile günlük yaşamda karşılık bulmadığında etkisi sınırlı kalır.

Bu nedenle belediyelerin çevre yatırımları kadar çevre eğitimi ve farkındalık çalışmalarına da ağırlık vermesi gerekiyor.

Çocuğa küçük yaşta “çöp” ile “atık” arasındaki farkı anlatmak, evde plastik, cam, kâğıt ve organik atıkları ayırmayı alışkanlık haline getirmek, gereksiz tüketimin önüne geçmek...

Bunlar küçük gibi görünen ama milyonlarca insan tarafından uygulandığında büyük sonuçlar doğuran adımlar.

Bursa için ortak bir çevre politikası neden olmasın?

Yıldırım Belediyesi’nin çalışmalarını diğer belediyelerin gelip yerinde incelemesi bu nedenle sadece bir ziyaret olarak görülmemeli.

Bu tür buluşmalar, Bursa genelinde ortak bir çevre anlayışının oluşması için fırsat sunuyor.

Bugün Yıldırım’ın bir uygulaması Nilüfer’de, Nilüfer’in bir projesi Gemlik’te, Gemlik’in bir deneyimi İnegöl’de hayata geçirilebilir.

Belediyeler birbirlerinden öğrendikçe, vatandaş daha kaliteli hizmet alır.

Üstelik burada kazanan herhangi bir belediye değil, doğrudan Bursa olur.

Başkan Oktay Yılmaz’ın “Belediyeler arasındaki bilgi ve tecrübe paylaşımının artarak devam etmesini, çevre konusunda ortaya koyduğumuz ortak kararlılığın güçlenmesi açısından çok değerli buluyoruz” sözleri de bu açıdan oldukça anlamlı.

Çünkü iklim değişikliğiyle tek başına bir belediyenin mücadele etmesi mümkün değil.

Geleceğe bırakılacak en değerli miras

Bugün yaptığımız her yatırımın bir maliyeti var.

Ama yapmadığımız çevre yatırımlarının da çok daha ağır bir maliyeti olacak.

Daha fazla atık, daha fazla kirlilik, daha fazla kaynak tüketimi ve daha sağlıksız şehirler...

Buna karşılık bugün atılan her doğru adım, geleceğe bırakılacak bir mirasa dönüşüyor.

Bu nedenle Yıldırım Belediyesi’nin çevre ve sıfır atık alanındaki çalışmalarının başka belediyeler tarafından incelenmesi sevindirici.

Asıl önemli olan ise bu ziyaretlerin birer fotoğraf karesi olarak kalmaması.

İyi uygulamalar paylaşılmalı, geliştirilmeli ve Bursa’nın tamamına yayılmalı.

Çünkü çevre konusunda “ben yaptım” anlayışı yerine “hep birlikte başardık” anlayışına ihtiyacımız var.

Yıldırım’ın attığı adımların diğer belediyelere örnek olması güzel.

Fakat bundan daha güzeli, bu örneklerin çoğalması.

Çünkü temiz bir Yıldırım, temiz bir Bursa ve yaşanabilir bir gelecek için bugün atılacak her adım, yarının en önemli yatırımıdır.