Ruhsal hastalık yalnızca onu yaşayan kişinin iç dünyasını değil, en yakınındaki insanla kurduğu ilişkinin biçimini de etkiler. Peki böyle bir evlilikte iki taraf birbirini ne kadar anlayabiliyor?

Evlilik, iki insanın yalnızca ortak bir hayat kurması değil, aynı zamanda birbirlerinin iç dünyalarına da tanıklık etmesidir. Ancak bu ortak yaşamın içinde ruhsal hastalıklar yer aldığında ilişkinin dinamikleri de değişebilir. Özellikle bipolar bozukluk gibi duygu durumunu etkileyen rahatsızlıklar, evlilik ilişkisi üzerinde önemli izler bırakabilir.

Bipolar bozukluk, kişinin duygu durumunda, enerjisinde ve günlük yaşamını sürdürme biçiminde belirgin değişimlere neden olabilen bir ruhsal hastalıktır. Mani veya hipomani dönemlerinde kişi kendisini olağanüstü enerjik, hareketli ve güçlü hissedebilir. Uyku ihtiyacı azalabilir, düşünmeden kararlar alabilir, harcamalarında ve davranışlarında kontrol güçlüğü yaşayabilir. Depresif dönemlerde ise isteksizlik, içe kapanma, umutsuzluk ve günlük yaşamdan uzaklaşma görülebilir.

Bu değişimler yalnızca bireyin kendisini değil, birlikte yaşadığı eşini de etkiler. Hastalığı yaşayan kişi açısından bakıldığında, kendi duygu durumundaki değişimleri anlamlandırmak, bunlarla baş etmek ve ilişkisini korumak her zaman kolay olmayabilir. Bazen kendisini anlaşılmamış, yargılanmış veya yalnız bırakılmış hissedebilir.

Diğer eş açısından ise farklı bir mücadele söz konusudur. Birlikte yaşadığı insanın zaman zaman değişen davranışlarını anlamaya çalışırken belirsizlik, kaygı, kırgınlık ve yorgunluk yaşayabilir. Bir gün yakınlık kurabildiği eşiyle başka bir dönemde iletişim kurmakta zorlanabilir. Yaşananları hastalığın belirtileriyle ilişkilendirmeye çalışırken kendi duygularını da anlamlandırmak zorunda kalabilir.

İşte tam bu noktada evlilik ilişkisinin en hassas alanı ortaya çıkar: Birbirini anlamaya çalışmak.

Bipolar bozuklukta önemli olan noktalardan biri, yaşanan değişimleri yalnızca kişilik özellikleri veya sevgi eksikliği üzerinden değerlendirmemektir. Çünkü hastalığın belirtilerini tanımak, eşlerin birbirlerine yönelik yanlış anlamalarını azaltabilir. Bununla birlikte hastalığı anlamak, yaşanan her davranışın sonuçlarını görmezden gelmek anlamına da gelmez.

Bu süreçte tedavi büyük önem taşır. Psikiyatrik takip, uygun ilaç tedavisi ve psikoterapi, hastalığın yönetilmesine yardımcı olabilir. Aile ve eş desteğinin de tedavi sürecinde önemli bir yeri vardır.

Ancak burada gözden kaçırılmaması gereken bir başka gerçek daha vardır: Eşlerden biri hastalıkla mücadele ederken diğeri de bu ilişkinin içinde kendi duygusal dünyasını korumaya çalışır. Onun da anlaşılmaya, dinlenmeye ve desteklenmeye ihtiyacı vardır. Bu nedenle ruhsal hastalıkların aile içindeki etkilerini değerlendirirken yalnızca hastalığı yaşayan bireye odaklanmak yeterli değildir.

Belki de asıl mesele, iki insanın aynı olayları neden farklı yaşadığını anlamaya çalışabilmektir. Bir tarafın yaşadığı içsel mücadeleyi görürken diğer tarafın sessizce biriktirdiği kırgınlıkları da fark edebilmek gerekir.

Bir ruhsal hastalık insanın kimliğini, kişiliğini ve sevilmeye değer oluşunu ortadan kaldırmaz. Aynı şekilde hastalığı yaşayan bir insanın eşi olmak da kişinin kendi ihtiyaçlarını ve sınırlarını yok saymasını gerektirmez.

Çünkü bir evliliği anlamak için yalnızca hastalığa değil, hastalığın içinde yaşamaya çalışan iki insanın hikâyesine de bakmak gerekir.