Bir film izliyorsunuz…

Belki sessiz bir baba-oğul sahnesi, belki geçmişe saplanmış bir kadının iç sesi eşlik ediyor. Kimi zaman hiç yaşamadığınız bir şeyi derinden hissediyorsunuz. Belki de ilk kez bir yabancının hikâyesinde kendinize rastlıyorsunuz.

İzleyici olmak yalnızca ekrana bakmak değildir. Bazen bir sahnede kendi geçmişimizi yakalamak, bazen tanımadığımız birinin acısını içselleştirmek, bazen de “Ben olsam ne yapardım?” diye sessizce düşünmektir. İzleyici olmak, anlamaya giden sessiz ama güçlü bir adımdır.

Ama yalnızca anlamakla kalmayız. Bir film, hayal gücümüzü de harekete geçirir. Gerçekte yaşamadığımız bir hayatı zihnimizde kurar, hiç bilmediğimiz duyguları içimizde canlandırır. Film izlemek, bazen empati kurmak kadar, kendi iç dünyamızı yeniden keşfetmektir. Bazı filmler bize sadece başkalarının hikâyesini anlatmaz; kendi hikâyemizi yazmamız için de ilham olur.

Bong Joon-ho’nun Parasite filminde sınıfsal ayrımın keskinliğini izlerken, aslında küresel bir adaletsizliğe tanıklık ederiz. Ama aynı zamanda şu soruyla baş başa kalırız: Bu hikâyeyi başka türlü yazabilir miydik? Nuri Bilge Ceylan’ın Bir Zamanlar Anadolu’da filminde, taşranın ağır havası içinde kaybolan adalet duygusu bizi düşündürmekle kalmaz, içimizde başka bir sonun ihtimalini aramaya iter. Bu da hayal gücünün ta kendisidir.

Bazı yapımlar sadece izlettirmez, düşündürür; bazıları da içimizde yeni kapılar aralar. Masumlar Apartmanı, geçmişten taşınan yüklerle bugünü şekillendirirken, seyirciyi sadece bir acıya ortak etmez; aynı zamanda o yükleri yeniden anlamlandırmak için bir alan açar. Pieces of a Woman, The Father, Ayrılma gibi filmler, sadece yaşlılık, yas ya da ayrılık gibi temaları anlatmaz; aynı zamanda içimizde hayal gücüyle yeni anlamlar kurar.

Ve elbette ki bazı filmler, içimizdeki karanlıkla baş etmeyi, umutsuzlukla umut üretmeyi öğretir. Ayla filminde dostluk, savaşın ortasında hayal kurabilmenin mucizesine dönüşür.

Ve bir film vardır ki, izleyeni kelimenin tam anlamıyla yutkunamaz hâle getirir: İçimdeki Yangın (Incendies). Köklerine, geçmişine ve ailesine dair bilmediği gerçekleri çözmeye çalışan iki kardeşin hikâyesi, izleyiciyi sadece bir yolculuğa değil, insanlık hâlinin sınırlarına taşır. Bu filmde hayal gücü, sadece bir geleceği kurmak için değil; geçmişi anlayabilmek, bağışlayabilmek ve kabul edebilmek için çalışır. Tanıklık burada sadece izlemek değil; geçmişin enkazını bugüne taşıyan sessiz bir vicdan meselesine dönüşür.

Hayal kurmak bazen gerçeklikten kaçmak değil, onunla başa çıkmanın bir yoludur. İzlediğimiz filmler, sadece gözümüzü değil, kalbimizi ve zihnimizi de açar. Çünkü bazen bir başkasının gözünden dünyaya bakmak, kendi gerçeğimizi daha derinden kavramamıza yardımcı olur.

Hayatın her yönünü deneyimlemeye vaktimiz olmayabilir. Ama başka hayatlara tanık olabiliriz. Ve bu tanıklık, içimizde yeni düşünceler, duygular ve hayaller filizlendirir.

Peki sizi en son etkileyen film hangisiydi?
Ve siz ne zaman sadece izleyen biri olmaktan çıkıp, kendinize bir hayal kurma izni verdiniz?