Son yıllarda uzun yaşam üzerine yapılan araştırmalar ve bu alandaki çalışmalar, insan ömrünün nasıl uzatılacağından çok daha temel bir soruyu gündeme getiriyor: İnsan, uzayan bir hayatı gerçekten taşıyabilir mi?

Bugün tıp ve teknoloji sayesinde yaşam süresi uzuyor. Ancak aynı hızda artmayan bir şey var: hayatın anlamı, toplumsal bağlar ve kuşaklar arası dayanışma. Veriler açıkça gösteriyor ki uzun ve sağlıklı bir ömür, yalnızca bireysel tercihlerle değil; toplumun insana sunduğu yaşam biçimiyle doğrudan ilişkilidir.

Uzun yaşayan toplumların ortak özelliklerine bakıldığında ilk dikkat çeken unsur, yaşlıya saygı ve yaşlıyla birlikte yaşama kültürüdür. Bu toplumlarda yaşlı bireyler hayatın dışına itilmez; aile içinde, mahallede ve sosyal yaşamda yer almaya devam eder. Tecrübe bir yük değil, değerdir. Oysa modern şehir yaşamında yaşlı, çoğu zaman yalnızlığa terk edilir. Toplum yaşlıyı evden çıkardığında, aslında kendi hafızasını da silmiş olur.

İkinci unsur harekettir; ancak spor salonlarına sıkıştırılmış bir hareket değil, hayatın doğal akışı içindeki harekettir. Uzun yaşayan insanlar özel programlar uygulamaz; yürür, üretir ve günlük sorumluluklarını sürdürür. Hareket bir görev değil, yaşam biçimidir. Bugün ise masa başına hapsolmuş hayatlar, haftada birkaç saatlik sporla telafi edilmeye çalışılmaktadır. Sorun bedenin değil, hayatın hareketsizleşmesidir.

Üçüncü temel unsur geleneksel beslenme kültürüdür. Uzun yaşamın görüldüğü toplumlarda beslenme; sade, yerel ve mevsimseldir. Sofra yalnızca karın doyurulan bir alan değil, aynı zamanda bağ kurulan bir mekândır. Günümüzde ise hızlı tüketim, yalnız yemek yeme alışkanlığı ve aşırı işlenmiş gıdalar hem bedeni hem ruhu yormaktadır. Mesele ne yediğimiz kadar, nasıl ve kiminle yediğimizdir.

Dördüncü ve en çok ihmal edilen unsur ise ibadet, sosyalleşme ve uzun soluklu dostluklardır. Uzun yaşayan insanlar yalnız değildir. Hayatlarında ritüeller vardır; inanç, dua, ibadet ya da düzenli topluluk buluşmaları insanı ruhen dengeler. Ayrıca bu insanlar ilişkileri tüketmez, yıllara yayılan dostluklar kurar. Günümüz insanı ise kalabalıklar içinde yaşamakta, ancak giderek yalnızlaşmaktadır.

Bu noktada dünya ölçeğinde dikkat çeken bir örnek karşımıza çıkmaktadır: Singapur. Singapur, uzun yaşamı bireyin omuzlarına bırakmaz; bunu bilinçli devlet politikalarıyla destekler. Yaşlıların toplumdan kopmaması için aktif yaşlanma merkezleri kurar, sosyal katılımı teşvik eder. Daha da önemlisi, yaşlıların evlatlarına yakın yaşayabilmeleri için sosyal konut imkânları sunar. Aile bireylerinin aynı mahallede ya da çok yakın mesafede yaşamaları özellikle desteklenmektedir. Çünkü yaşlıyı ailesinden ve toplumdan koparan her düzen, uzun ömrü bir nimetten çok bir yüke dönüştürmektedir.

Bütün bu tablo bize şunu göstermektedir: Uzun yaşam, bireysel bir başarı değil; toplumsal bir ahlak meselesidir.
Otuz yaşında tükenen, kırkında yalnızlaşan, altmışında hayattan kopan bir insan için yüz yıl, yalnızca daha uzun bir yorgunluktur.

Asıl soru şudur:
Biz gerçekten uzun yaşam toplumu olmaya hazır mıyız?