Birkaç gün önce, manevi kız kardeşimin tavsiyesiyle Jose Saramago'nun “Körlük” romanını okumaya başladım. Konusu ani ve bulaşıcı bir "beyaz körlük" salgınının tüm şehri esir almasıyla gelişen kaosu, ahlaki çöküşü ve hayatta kalma mücadelesini anlatıyor. Kitapta göz doktorunun karısı dışındaki herkesin kör olduğu, yoldan çıkan bir dünyada, toplumun ilkel güdülere dönmesi ve insani değerlerin yitimi konu ediliyor. Kitap bana toplumumuzda var olan bakar körlerin dünyasını anımsattı. Aslında körlük bulaşıcı olmasa da Bakarkörlüğün bulaşıcı olduğu kanaatindeyim.

"Bakar körlük" gözlerin görmesine rağmen zihnin bilgiyi işlememesi durumu, modern dünyanın en büyük çıkmazlarından biridir. Bakar körler etrafımızda çokça görebiliriz. Hatta bunlardan biri ben ya da siz olabilirsiniz. Mesela “Sosyal Bakarkör” olabilirsiniz. “Medya Bakarkörü” ya da “Dini Bakarkör” belki de “Siyasi Bakarkör” sünüzdür.

Siyasi bakarkörlük, bireyin ideolojik gözlüklerinin görüş açısını daraltarak bir nevi at gözlüğüyle bakarak, kendi cenahında ki hataları görmezden gelmesini, karşı taraftaki doğruları ise yok saymasını sağlar. Bu durum bireye zihinsel bir konfor alanı yaratır. Bu açıdan baktığınızda Siyasi bakarkörlük, bir tercihten öte, gerçeğin çıplak ve soğuk yüzüyle karşılaşmaktan kaçanların, partilerinin sunduğu sahte ama sıcak karanlıkta kalmayı seçenlerin sığınağıdır.

Siyasi bakarkörlüğün birçok sebebi olsa da birkaç açıdan değerlendirebiliriz. Sosyal medya trolleri, yandaş kanallar, kişiyi sadece duymak istediği bilgilerle besledikçe, kişinin kendi fikrine ters düşen gerçekliklere karşı "bağışıklık" kazanmasına ve onları fiziksel olarak görse bile zihnen reddetmesine (bakar körlüğe) neden olur. Kişi liderini veya partisini bir "kimlik" haline getirdiğinde, o yapıya gelen eleştiriyi şahsına yapılmış bir saldırı olarak algılar.

Siyasi bakar körlükte, "bizden" olanın yanlışı "stratejik bir hata" veya "zorunluluk" olarak görülürken; "onlardan" olanın doğrusu bile bir "komplo" veya "gösteriş" olarak kodlanır. Siyasi bakar körler için "gerçek" olan şey, kendi inancını destekleyen veridir. Geri kalan her şey "yalan haber" kategorisine itilir. Bu durum sadece seçmende değil, siyasi yapıların içinde de görülür. Güç zehirlenmesi yaşayan yapılar, tabandaki memnuniyetsizliği veya toplumsal değişimi göremez hale gelirler. Bu, genellikle büyük siyasi kopuşların tetikleyicisidir.

Gerçeklerin duygulardan ve kişisel inançlardan daha az etkili olduğu bir dönemdeyiz. Ülkemizde öyle bir noktaya gelinmiştir ki yapı iki siyasi partinin yaşaması ve yaşatılması üzerine kurulmuştur. Medya gücü ikiye bölünmüş, iktidar medyası ve ana muhalefet medyası haline getirilmiştir. İktidarın yaptığı yanlışlara kilitlenen ana muhalefet medyası iç cephede yapılan yanlışları “Medya Bakarkörlüğü” ile görmezden gelip, diğer muhalefet partilerinin yok olması için bile çalışır hale gelmiştir. Yandaş medya “hırsızsa bizim hırsızımız” diyerek yolsuzluğu meşrulaştırırken aynı yanlışa ana muhalefet medyası da düşmüştür.

Bakar körlük, karşı tarafın yaşadığı zorlukları, taleplerini veya acılarını "görünmez" kılar. Bu durum, toplumda ortak bir dertte buluşma imkânımızı yok eder. Ayrışmamız arttıkça, bizi bir arada tutan kültürel mirası ve ortak dil yok olur. Birbirimizi rakip olarak gördüğümüz sürece kutuplaşma keskinleşir, diyalog kurmamız imkânsız hale gelir. Sonuçta birbirimize bakan ama asla görmeyen yabancılar yığınına dönüşürüz.

Bakar körlükten kurtulmanın yolu, daha keskin gözlere sahip olmak değil, daha açık bir zihinle bakabilmemizdir. Kategorileştirilmiş kimliklerin, etiketlerin ve ideolojik bariyerlerin ötesine geçerek, karşımızdakini her şeyden önce bir "insan" olarak görebilmekte yatar. Toplumsal iyileşme, kendi mahallemizin kusurlarına bakma cesareti gösterdiğimiz ve karşıdakinin hakikatine kulak verdiğimiz an başlayacaktır.

Unutmayın ki; dünya sadece bakanların değil, baktığını görecek kadar uyanık olup, gerçekleri her türlü bağlılığın üstünde tutanların yeridir.