Türkçe dili bazen karmaşık bazen de ironi dolu kelime benzerlikleriyle de bizleri mizah yolunu açar. Dil bazen toplumsal gerçekleri yüzümüze vurmak için muazzam fonetik tuzaklarda kurar. Hayatın ve siyasetin akışını değiştiren, kader tayin edici o büyük yol ayrımlarına kavşak deriz. Ne tesadüftür ki, siyasetin kıvrımlı yollarında kavşaklarda rüzgâra göre yön değiştiren, güce tapınan ve şahsi ikbal uğruna ölümüne dahi savunduğu fikri yollarından sapan karakter eksiği figürlere de halk dilinde yavşak denir. Bu iki kelimenin arasındaki sadece tek bir harflik mesafe, aslında siyasi ahlak ile arsızlık arasındaki o incecik çizgiyi özetler. Kavşaklar yön seçmek için olsa da, siyasette ki bu müptezeller için sadece menfaate giden kestirmedir.

Siyaset tarihi, sadece büyük ideallerin, toplumsal devrimlerin ve köklü reformların tarihi değildir. Aynı zamanda rüzgarın estiği yöne doğru eğilen omurgasızlıkların, keskin virajlarda savrulan ilkesizliklerin ve güç neredeyse oraya koşan figürlerin de tarihidir. Siyasi kavşaklar, milletler ve devletler için birer sınav alanı iken, fırsatçılar için sadece yeni bir "mevzi kazanma" meydanıdır. Halk arasında bu karakterler çok fırıldak, dönme, yavşak gibi daha sert ve amiyane tabirlerle anılsa da, siyaset sosyolojisinde "oportünist", "makyavelist" ya da "ilkesiz aktörler" olarak adlandırılır.

Bahsi geçen karakterlerin, sabit bir merkezlerinin olmayışı en belirgin özelliğidir. Onların dillerine pelesenk olmuş “adalet, ahlak ya da ideoloji” gibi kelimeler amaçları için kullandıkları birer kavram olmaktan öteye geçmez. Pusulaları sadece gücün güncel adresini gösterir.

Dün sövdüğüne bugün övgü dizerler. Bir dönem en sert ifadelerle eleştirdikleri, hatta ihanetle suçladıkları odakların, güç kazandıkları andan itibaren en ateşli savunucusu haline gelirler.

Gemiyi en erken onlar terk ederler. İçinde bulundukları yapı zayıflamaya veya iktidarı kaybetmeye başladığı an, gemiyi ilk terk edenler onlar olduğu gibi, eski yoldaşlarına ilk taşı atanlar da yine onlardır.

Şahsi ikballeri dışında hiçbir şey düşünmezler. Yaptıkları U dönüşleri toplumsal bir fayda amacına dayanmaz. Onları motive eden tek nokta, altlarındaki koltuğu korumak, yeni çıkar ve makam kapılarını aralamak ya da geçmişteki kirli bavullarını yeni gücün gölgesinde saklamaktır.

Bu karakterler, yaptıkları u dönüşlerini halka kabul ettirmek için her zaman kitlesel bir söylem arkasına saklanırlar. Ya "devletin ve milletin bekası" için saf değiştirmişlerdir. Ya "zamanın ruhu ve güncel politik gelişmeleri” arkalarına alırlar. Ya da bizim göremediğimizi söyleyerek "büyük resmi gördüklerine" bizleri inandırmaya çalışırlar.

Siyasi kavşaklardaki bu kitlesel ve arsız dönüşler, toplum mekanizmasında derin yaralar açtığı muhakkak. Yaşadıklarımız toplumda farkında olmadığımız travmaları da beraberinde getirdi. Gücü elinde tutanın her zaman haklı olduğu algısı yerleştikçe, dürüstlük, sadakat ve liyakat gibi kavramlar değer kaybetmedi mi? Genç nesiller, ilkesizliğin ve rüzgara göre yön değiştirmenin "başarıya giden en kısa yol" olduğunu gördükçe siyasete ve kurumlara olan inançlarını tamamen yitirmediler mi?

Unutmayalım ki siyasi kavşaklar gelir geçer. İktidarlar değişir, muktedirler göçer, ittifaklar dağılır. Bugün muktedirin eteğine tutunarak kavşakları kayıpsız döndüğünü sananlar, yarın o gücün gölgesi çekildiğinde ortada çırılçıplak kalırlar. Çünkü ne kadar süslü cümleler kurarlarsa kursunlar, ne kadar büyük unvanların arkasına saklanırlarsa saklansınlar, tarih onları yazdıkları teorilerle değil, yaptıkları keskin “U dönüşleriyle” hatırlayacaktır. Ve siyasi tarihin amansız sözlüğünde karşılarına yazılacak o meşhur kelime kalacaktır. O kelimenin ne olduğunu ise dilimiz, o kafiyeli benzerlikle zaten asırlar öncesinde ilan etmişti.