İmar barışı ve imar mağdurları konusu, Türkiye’de uzun süredir çözülemeyen ve her düzenlemede yeniden gündeme gelen bir mesele.

Özellikle son dönemde hobi bahçeleri üzerinden yaşanan tartışmalar, bu konunun ne kadar derin ve karmaşık olduğunu bir kez daha ortaya koyuyor.

İmar barışı, aslında ruhsatsız veya imar mevzuatına aykırı yapıların belirli bir bedel karşılığında kayıt altına alınması ve yasallaştırılması süreciydi.

Bu uygulama, yıllarca hukuki belirsizlik içinde yaşayan milyonlarca insan için ciddi bir rahatlama sağladı.

İnsanlar oturdukları evlerin yasal statüye kavuştuğunu düşündü, tapu güvencesine daha yakın hissetti.

Ancak mesele burada bitmedi.

Çünkü imar barışı, sorunu kökten çözmek yerine büyük ölçüde erteledi.

Hatta bazı alanlarda yeni sorunların da önünü açtı.

Nasıl olsa bir gün af çıkar düşüncesi, özellikle tarım arazilerinde kontrolsüz yapılaşmayı artırdı.

Hobi bahçesi adı altında ortaya çıkan yapıların önemli bir kısmı, fiilen konut olarak kullanıldı.

Bugün gelinen noktada devletin yaklaşımı netleşmiş durumda.

Tarım arazilerinde yapılaşmaya karşı daha sert denetim, kaçak yapılara yıkım ve yaptırım süreci.

Tam da bu noktada “imar mağdurları” tartışması yeniden alevleniyor.

İmar barışına rağmen hâlâ mağdur olduğunu söyleyen ciddi bir kesim var.

Bu kişiler, çoğu zaman iyi niyetle hareket ettiğini, yıllarca göz yumulan bir sistemin içinde yer aldığını ve sonradan değişen kurallar nedeniyle cezalandırıldığını düşünüyor.

Özellikle imar planlarının değişmesi, yeni düzenlemelerin gelmesi ve denetimlerin sıkılaşması, birçok vatandaş için belirsizlik yaratıyor.

Bu süreci bilinçli şekilde kullananlar da oldu.

Tarım arazilerini bölüp pazarlayanlar, “ileride imara açılır” vaadiyle satış yapanlar ve hobi bahçesi adı altında kaçak yapılaşmayı ticarete dönüştürenler, bugünkü tablonun oluşmasında önemli rol oynadı.

Dolayısıyla ortada tek tip bir mağduriyet yok.

Gerçekten ne yaptığını bilmeden bu sisteme giren vatandaş var

Bilerek risk alan yatırımcı var

Bu sürece uzun süre müdahale etmeyen bir kamu yönetimi var

Bugün yaşanan çatışma da tam olarak buradan doğuyor.

İmar barışı pek çok kişiye çözüm getirdi, bu bir gerçek.

Ama aynı zamanda beklenti yarattı.

Her yeni kaçak yapının bir gün affedileceği düşüncesi, sistemin disiplinini zayıflattı.

Şimdi ise tam tersi yönde, daha katı bir uygulama ile karşı karşıyayız.

Sonuç olarak, bu meselede kesin çizgilerle “haklı” ve “haksız” ayrımı yapmak kolay değil.

Kuralsız büyüyen bir yapılaşmanın sürdürülebilir olmadığı artık kabul ediliyor.

Bundan sonrası için asıl ihtiyaç olan şey yeni bir af değil;
öngörülebilir, tutarlı ve herkes için aynı şekilde uygulanan bir imar politikasıdır.

Aksi halde bugün “imar mağduru” dediğimiz kesimin yerini, yarın başka mağdurlar almaya devam edecek.